PLANET P2P » Items by Γιώργος Παπανικολάου

Items by Γιώργος Παπανικολάου

Tο ελληνικό blog της P2P Foundation

Το ήθος των χάκερ ή “η εργασία σαν παιχνίδι”

Posted: March 22nd, 2008, 4:26pm PDT by Γιώργος Παπανικολάου

Πρόκειται για την μετάφραση ενός αποσπάσματος του βιβλίου του Michel Bauwens “P2P and Human evolution: Peer to Peer as the premise of anew mode of civilization“. Παρατίθεται σαν εισαγωγικό κείμενο για μια σειρά από posts που θα πραγματευθούν την εργασία και την οργάνωσή της στην καπιταλιστική και μετακαπιταλιστική κοινωνία
————————————————————————-
Στην παράγραφο 3.2 θα επιχειρήσουμε να δείξουμε την αντιφατική σχέση ανάμεσα στον καπιταλισμό και τις ομότιμες (p2p) διαδικασίες. Έχει ανάγκη τις ομότιμες σχέσεις για να ευδοκιμήσει αλλά ταυτόχρονα απειλείται απ’ αυτές. Μια παρόμοια αντίφαση λαμβάνει χώρα και στην σφαίρα της εργασίας. Αναφέραμε προηγουμένως με ποιο τρόπο στο βιομηχανικό “Φορντικό” μοντέλο, ο εργάτης θεωρούνταν επέκταση της μηχανής. Ένας άλλος τρόπος για να περιγράψουμε το ίδιο πράγμα είναι, ότι η νοημοσύνη βρισκόταν στην διαδικασία, αλλά ο ίδιος ο εργαζόμενος ήταν ανειδίκευτος, απαιτούνταν απ’ αυτόν να αποτελεί ένα “χαζό σώμα”, που ακολουθεί οδηγίες. Ο εργαζόμενος έπρεπε να πουλάει την την εργασία του προκειμένου να επιβιώσει, και το νόημα μπορούσε να να βρεθεί στην καθαυτή δραστηριότητα της εργασίας, σαν ένα μέσο για την επιβίωση της οικογένειας, σαν ένα τρόπο κοινωνικής ενσωμάτωσης, σαν ένα τρόπο απόκτησης ταυτότητας μέσω του κοινωνικού ρόλου του καθενός. Αλλά η εξεύρεση νοήματος στο περιεχόμενο της εργασίας καθεαυτής αποτελούσε την εξαίρεση. Στον μετα-Φορντισμό σημειώνονται σημαντικές αλλαγές και αντιστροφές. Σήμερα ο εργαζόμενος θεωρείται δεδομένο ότι πρέπει να επικοινωνεί και να συνεργάζεται, να έχει την δυνατότητα να επιλύει προβλήματα. Απαιτείται όχι μόνο να χρησιμοποιεί τη νοημοσύνη του, αλλά και να αφιερώνει το σύνολο της υποκειμενικότητάς του. Οπωσδήποτε κάτι τέτοιο αυξάνει την πιθανότητα να βρεθεί νόημα και εκπλήρωση μέσω της εργασίας, αλλά κάτι τέτοιο θα υποδείκνυε μια πολύ ρόδινη εικόνα. Στο εσωτερικό της εταιρείας το κάλεσμα για εκπλήρωση συχνά αντιφάσκει με με την κενότητα των στόχων της ίδιας της εταιρείας, ειδικά όταν η αποδοτικότητα, ο βραχυπρόθεσμος σχεδιασμός και η μοναδική προσήλωση στην κερδοφορία, καταλαμβάνουν τις κεντρικές προτεραιότητες. Οι ομότιμες διαδικασίες που χαρακτηρίζουν τις ομάδες εργασίας βρίσκονται σε ένταση με τις ιεραρχικές, φεουδαρχικού τύπου φύσης του μάνατζμεντ που βασίζεται σε μοντέλα αντικειμενικών στόχων. Το μοντέλο αυτό που βασίζεται στην “σπάνη πληροφορίας” γίνεται ολοένα και πιο αντιπαραγωγικό ακόμα και για τους όρους του ίδιου του κεφαλαίου. Η ψυχολογική πίεση και τα επίπεδα άγχους είναι πολύ υψηλά, καθώς ο εργαζόμενος έχει τώρα την πλήρη ευθύνη και εξαιρετικά υψηλούς στόχους. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι αντί να εκμεταλλεύεται το σώμα του εργαζόμενου, όπως συνέβαινε στον βιομηχανικό καπιταλισμό, τώρα εκμεταλλεύεται την ψυχή του και τα νοσήματα που συνδέονται με το άγχος έχουν αντικαταστήσει τα βιομηχανικά ατυχήματα. Αλλά δεν τελειώνει εκεί: το μοντέλο της παραγωγικότητας και ο τρόπος σκέψης της αποτελεσματικότητας έχει φύγει από το εργοστάσιο για να διαχυθεί στην κοινωνία. Δεν είναι ασυνήθιστο κάποιος να διαχειρίζεται το νοικοκυριό του και την οικογένειά του σύμφωνα με το ίδιο μοντέλο. Οι ανθρώπινες σχέσεις και οι δημιουργικές δραστηριότητες έχουν εμπορευματοποιηθεί. Καθώς η πίεση στο εσωτερικό της επιχείρησης εντείνεται με το νεοφιλελεύθερο μοντέλο του υπέρ ανταγωνισμού, η μάθηση και άλλες απαραίτητες δραστηριότητες προκειμένου να παραμείνει κανείς δημιουργικός και αποτελεσματικός στην δουλειά έχουν εξαχθεί στον προσωπικό χρόνο. Έτσι, παραδόξως, η Προτεσταντική ηθική της εργασίας έχει επιταθεί ή όπως ο Pekka Himanen θα ανέφερε στην Ηθική των Χάκερ, υπάρχει μια εξελισσόμενη “Παρασκευοποίηση της Κυριακής”. Με άλλα λόγια, οι αξίες και πρακτικές της παραγωγικής σφαίρας, της σφαίρας της εργάσιμης εβδομάδας συμπεριλαμβανομένης της Παρασκευής, οριζόμενες από την αποδοτικότητα, έχουν κυριαρχήσει στην ιδιωτική σφαίρα, τη σφαίρα του τέλους της εβδομάδας, την Κυριακή, που υποτίθεται ότι βρίσκεται έξω απ’ αυτή τη λογική.

Ταυτόχρονα, νέες υποκειμενικότητες και δια υποκειμενικότητες (τις οποίες θα συζητήσουμε αργότερα), δημιουργούν ένα αντίθετο κίνημα με τη μορφή μιας νέας εργασιακής ηθικής: της ηθικής των χάκερ. Καθώς η μαζική νοημοσύνη αυξάνει μέσω της τυπικής ή άτυπης εκπαίδευσης, και εξαιτίας των ίδιων των απαιτήσεων των νέων μορφών της άυλης εργασίας, το νόημα δεν αναζητείται στη σφαίρα της μισθωτής εργασίας, αλλά στη ζωή γενικά, και όχι αποκλειστικά μέσα από την διασκέδαση, αλλά μέσα από τη δημιουργική έκφραση, μέσα από την εργασία που όμως βρίσκεται έξω από την νομισματική σφαίρα. Περιστασιακά, και ειδικά στην περίπτωση του boom της νέας οικονομίας, οι επιχειρήσεις προσπαθούν να υιοθετήσουν τέτοιες μεθόδους, το αποκαλούμενο “Μποέμ” μοντέλο. Αυτό εξηγεί σε ένα μεγάλο βαθμό την ανάδυση της μεθόδου παραγωγής του Ανοικτού Κώδικα. Στα διάκενα του συστήματος, ανάμεσα σε δουλειές, ή στη δουλειά όταν υπάρχει κενός χρόνος, στους ακαδημαϊκούς κύκλους, ή με την υποστήριξη της κοινωνικής πρόνοιας, δημιουργείται νέα αξία χρήσης. Ακόμα, περισσότερο πρόσφατα, ανταγωνιστικές εταιρείες πληροφορικής που κατανοούν την αποδοτικότητα του μοντέλου το βλέπουν σαν έναν τρόπο να σπάσουν το μονοπώλιο του λογισμικού της Microsoft. Αλλά πραγματοποιείται κάτω από μια τελείως διαφορετική ηθική της εργασίας, που αντιτίθεται στην προέκταση της προτεσταντικής εργασιακής ηθικής. Καθώς οι πρωτοπόροι της προέρχονται από την κοινότητα των “παθιασμένων προγραμματιστών”, των λεγόμενων χάκερ, ονομάζεται “ηθική των χάκερ”. Ο Himanen εξηγεί μερικά από τα χαρακτηριστικά της:

“Ο χρόνος δεν διαχωρίζεται με σαφήνεια μεταξύ εργασίας και μη- εργασίας. Περίοδοι εντατικής δουλειάς ακολουθούνται από παρατεταμένες περιόδους αργίας, απαραίτητες για πνευματική και δημιουργική ανανέωση. Υπάρχει μια λογική ανάπτυξης στην εργασία, οι εργαζόμενοι αναζητούν έργα για τα οποία αισθάνονται ενεργοποιημένοι και που διευρύνουν την μάθηση και την εμπειρία τους στην επιθυμητή κατεύθυνση. Η συμμετοχή είναι εθελοντική. Η μάθηση είναι άτυπη και συνεχής. Οι αξίες της ευχαρίστησης και του παιχνιδιού είναι ζωτικές. Το έργο πρέπει να έχει κοινωνική αξία και να είναι χρήσιμο σε μια ευρύτερη κοινότητα. Υπάρχει τέλεια διαφάνεια - όχι μυστικά. Υπάρχει μια ηθική που αναγνωρίζει την δραστηριότητα και την φροντίδα. Η δημιουργικότητα, το συνεχές ξεπέρασμα του εαυτού στην επίλυση προβλημάτων και στην δημιουργία νέας αξίας χρήσης είναι ύψιστα.”

Στα έργα ανοικτού κώδικα, τα χαρακτηριστικά αυτά παρουσιάζονται σε πλήρη έκπτυξη. Σε ένα περιβάλλον που λειτουργεί με σκοπό το κέρδος μπορεί να εμφανίζονται μερικώς αλλά έρχονται σε αντίθεση με την διαφορετική λογική της επιχείρησης που λειτουργεί με σκοπό το κέρδος.
Μαρξισμός και Ελεύθερο Λογισμικό (Μέρος Δεύτερο)

Posted: March 17th, 2008, 5:55am PDT by Γιώργος Παπανικολάου

Πρόκειται για το δεύτερο μέρος του δοκιμίου του Raoul Victor που δημοσιεύθηκε στη λίστα του oekonux και μετέφρασε στην ελληνική γλώσσα ο Δημήτρης Παλαιοκώστας. Καθώς, για ιστορικούς λόγους, υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων που ασχολήθηκαν με τον Μαρξισμό στη χώρα μας, το δοκίμιο προβάλει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα οπτική για τις σχέσεις μαρξισμού και ΕΛ/ΛΑΚ. Το πρώτο μέρος βρίσκεται εδώ.

————————————————————

Πριν πάμε στο τρίτο ερώτημα, ίσως είναι ενδιαφέρον να ρίξουμε μία ματιά στην διαφορά μεταξύ του κόσμου των συνεταιρισμών και του κόσμου του ελεύθερου λογισμικού. Μήπως το ελεύθερο λογισμικό απορροφηθεί, ενσωματωθεί από τον καπιταλιστικό κόσμο όπως ακριβώς οι συνεταιρισμοί ;

Οι συνεταιρισμοί παραμένουν στον χώρο του εμπορίου, των εμπορικών ανταλλαγών τουλάχιστον σε ότι αφορά τον «εξωτερικό» κόσμο. Πωλούν ότι παράγουν και αγοράζουν ότι χρειάζονται. Η πιθανή «μη καπιταλιστική» φύση τους παραμένει κλειδωμένη μεταξύ των μελών του. Η κοινότητα του ελεύθερου λογισμικού είναι το αντίθετο. Δεν είναι μόνο μεταξύ των μελών όπου οι σχέσεις είναι διαφορετικές από του καπιταλισμού. Το ελεύθερο λογισμικό είναι ανοικτό στον «εξωτερικό» κόσμο. Η κοινότητα «δίνει» τα προϊόντα της έξω από τον κόσμο της και κάνοντας αυτό έχει την τάση να εξάγει μία νέα οικονομική σχέση. Αυτό είναι το πιο δυνατό όπλο επιβίωσης και ανάπτυξης.

Είναι και θα είναι δύσκολο για τον καπιταλισμό να παλέψει ενάντια σε αυτή την ανάπτυξη. Το ελεύθερο λογισμικό είναι «ελεύθερο», φθηνό , και είναι πολύ σημαντικό για ένα σύστημα όπου η παραγωγή βασίζεται στην ανταγωνιστικότητα, μέσα από χαμηλά κόστη. Η IBM, για παράδειγμα, υιοθέτησε το linux εν μέρει για να αποδράσει από το μονοπώλιο της Microsoft, αλλά επίσης για να γίνει πιο ανταγωνιστική. Η κίνησή της αυτή όμως επιτρέπει και ενθαρρύνει την ανάπτυξη του ελεύθερου λογισμικού. Σε κάποιο βαθμό, μπορεί να γίνει παραλληλισμός με την φεουδαρχία να παλεύει ενάντια στον καπιταλισμό. Ο καπιταλισμός αναπτύχθηκε κυρίως στις φεουδαρχικές πόλεις. Αλλά οι βασιλείς, στη Γαλλία για παράδειγμα, στη μάχη τους ενάντια σε άλλους γαιοκτήμονες έπρεπε να υποστηρίξουν τις πόλεις, γεγονός που με τη σειρά του βοήθησε την ανάπτυξη του καπιταλισμού. Στο τέλος , οι πόλεις επαναστάτησαν καταστρέφοντας την εξουσία των βασιλέων.

Η πραγματικότητα του ελεύθερου λογισμικού αντιτίθεται στον μαρξισμό σε ένα συγκεκριμένο ερώτημα: στην πιθανότητα εμφάνισης σπερμάτων κομουνισμού εντός του καπιταλισμού. Η ιδέα όμως της αναγκαιότητας μιας πολιτικής σύγκρουσης, επανάστασης, που θα επιτρέψουν στα σπέρματα να αποτελέσουν την βάση της νέας κοινωνίας πιστεύω ότι παραμένει σωστή.

Ποια είναι η σχέση μεταξύ πάλης των τάξεων και ελεύθερου λογισμικού;

Το τρίτο ζήτημα που ήθελα να πραγματευτώ είναι η σχέση του ελεύθερου λογισμικού με την ταξική πάλη.

Σύμφωνα με τη θεωρία του Μαρξ , η μετα καπιταλιστική κοινωνία θα οικοδομηθεί από την εργατική τάξη δηλαδή από τους ανθρώπους οι οποίοι αποτελούν αντικείμενο εκμετάλλευσης σύμφωνα με τους καπιταλιστικούς νόμους της μισθωτής εργασίας και του κέρδους. Από την εποχή της Παρισινής κομμούνας, το 1871, η ιδέα αυτή έχει επιβεβαιωθεί από την ιστορία σε διαφορετικές περιπτώσεις. Τουλάχιστον εν μέρει , καθώς εκατοντάδες χιλιάδες εργάτες υπερασπίζονταν αντικαπιταλιστικές ιδέες και την ανάγκη μιας νέας κοινωνίας: Ρωσία 1905, Ρωσία 1917, Γερμανία 1918-19, Ουγγαρία 1919, Ιταλία 1920, Ισπανία 1936, Ουγγαρία 1956, στο τέλος της δεκαετίας του 60 και τη δεκαετία του 70 στην Γαλλία, Ιταλία, Αργεντινή, Πορτογαλία κλπ. Αλλά όλα αυτά τα κινήματα ηττήθηκαν. Υπάρχουν πολύ λόγοι που το εξηγούν. Σε όλες όμως υπήρχε μία τεράστια αδυναμία: Η έλλειψη ενός καθαρού, συνεκτικού οράματος για την μετα-καπιταλιστική κοινωνία. Το ρωσικό μοντέλο, το σταλινικό μοντέλο ήταν και είναι ένα παραπλανητικό (παραπειστικό) μοντέλο, ένα αποκρουστικό μοντέλο.

Στο παρελθόν κατά την μετάβαση από μία μορφή κοινωνίας σε άλλη, οι άνθρωποι είχαν λίγο ή πολύ την πιθανότητα να δουν στην πράξη τις μορφές της νέας κοινωνίας. Η φεουδαρχικές σχέσεις παραγωγής αναπτύχθηκαν εντός της αρχαίας σκλαβιάς, οι καπιταλιστικές εντός της φεουδαρχίας. Για παράδειγμα, ένας σκλάβος μπορούσε να δραπετεύσει από τον αφέντη του, για την πόλη και να γίνει ελεύθερος άνθρωπος. Σε κάποιο βαθμό είχε επιλογή. Οι «ελεύθερες πόλεις» αποτελούσαν κατά μία έννοια, ένα πρακτικό μοντέλο, του τι θα μπορούσε να είναι η νέα κοινωνία.

Το ελεύθερο λογισμικό θα μπορούσε να αποτελέσει, σε μερικά χρόνια, ένα είδος «προτύπου», ακόμα εν μέρει, μίας μετα-κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας. Το ελεύθερο λογισμικό μπορεί μόνο να είναι «σπέρμα» μιας νέας κοινωνίας, δεδομένου ότι δεν μπορεί να περιλάβει τη συνολική παραγωγή. Αποδεικνύει όμως , στην πράξη , ότι οι άνθρωποι μπορούν να παράγουν τα πιο σύγχρονα και προηγμένα προϊόντα χωρίς εμπορικές σχέσεις και χωρίς κράτος

Αυτή τη στιγμή, μόνο μία μικρή μειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού γνωρίζει τι είναι το ελεύθερο λογισμικό ακόμα και στις ανεπτυγμένες χώρες. Δύσκολα μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο. Αλλά ίσως τον παίξει στο μέλλον.

Ένα καλό παράδειγμα είναι το “Oscar project“. Είναι ένα πρόγραμμα για την σχεδίαση αυτοκινήτου με λογισμικό ανοικτού κώδικα. Ξεκίνησε στη Γερμανία και αναπτύχθηκε ώστε να ενσωματώσει και Αμερικανούς επαγγελματίες σχεδιαστές. (Οι οποίοι κάποια στιγμή σταμάτησαν την συμμετοχή τους. Στην αρχή το site ανέφεραν ότι έπρεπε να σταματήσουν χωρίς να μπορούν να πουν οτιδήποτε άλλο. Αργότερα ανακοίνωσαν ότι θα επιστρέψουν στις αρχές του 2004 χωρίς όμως να το πράξουν.) Απλώς φανταστείτε ότι το πρόγραμμα πραγματοποιείται και ότι θα μπορούσατε να το δείτε στο δρόμο και να πείτε : « Για δες αυτό το αμάξι, είναι ένα από τα καλύτερα και έχει σχεδιαστεί όχι με σκοπό το κέρδος αλλά για την ευχαρίστηση της δημιουργίας και της προσφοράς στην κοινότητα» Η πραγματοποίηση τέτοιων έργων μπορούν να προσφέρουν στην πεποίθηση ότι η νέα κοινωνία είναι εφικτή, πολύ περισσότερο από χιλιάδες βιβλία και εκδόσεις.

Κάθε κοινωνική μάχη των μισθωτών (όπως για παράδειγμα οι απεργίες και διαδηλώσεις στη Γαλλία, την άνοιξη του 2003, ενάντια στη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος) έχει διπλό περιεχόμενο. Από τη μία πλευρά, την διεκδίκηση υψηλότερων μισθών ή την άρνηση χειροτέρευσης των εργασιακών σχέσεων και του επιπέδου ζωής, πάντα εντός του καπιταλιστικού συστήματος. Από την άλλη υπάρχει η τάση να τίθεται σε αμφισβήτηση η λογική του καπιταλισμού καθώς το επίπεδο ζωής καθορίζεται από την λογική του κέρδους. Οι δύο τάσεις συνυπάρχουν αν και η δεύτερη είναι γενικά πολύ αδύναμη. Η τελευταία εμφανίζεται πιο εύκολα όταν το κίνημα εξαπλώνεται μεταξύ εργατών διαφορετικών τομέων (όπως έγινε στη Γαλλία στη διάρκεια του ανοιξιάτικου κινήματος). Αλλά ακόμα και όταν εμφανίζεται, σύντομα εξασθενεί λόγω έλλειψης στόχου και την απουσία πίστης ότι μία νέα μετα-καπιταλιστική κοινωνία είναι εφικτή.

Ορισμένοι «μαρξιστές», ειδικά μετά τις ήττες στις δεκαετίες του 80 και του 90, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η πάλη των τάξεων είναι αδιέξοδη, τμήμα του αυτοελέγχου του κεφαλαίου. Πιστεύω ότι αυτό είναι λάθος. Η ανάπτυξη της πραγματικότητας του ελεύθερου λογισμικού, το γεγονός ότι μπορεί να εξελιχθεί σε σημαντική και υπαρκτή εμπειρία, θα ανοίξει και υποκινήσει το επαναστατικό περιεχόμενο, το οποίο εμφανίζεται σε κάθε σημαντική κοινωνική μάχη.

Η πάλη των τάξεων και το ελεύθερο λογισμικό δεν αντιτίθενται μεταξύ τους, μπορούν να εμπνεύσουν η μια την άλλη.

Συμπεράσματα

Πολλοί χάκερς αγνοούν τον μαρξισμό ή χειρότερα τον ταυτίζουν με τον σταλινισμό. Θα απέρριπταν την ιδέα, ότι σε κάποιο βαθμό, δουλεύουν με μαρξιστικό τρόπο όταν αναπτύσσουν ελεύθερο λογισμικό. Είναι αυτό σημαντικό; Όχι ιδιαίτερα, τουλάχιστον προς το παρόν. Το πιο σημαντικό είναι η πραγματική δουλειά που κάνουν. Καθώς όμως το ελεύθερο λογισμικό θα μεγαλώνει την παρουσία του στην κοινωνική ζωή, τα ριζικά ερωτήματα θα εμφανιστούν και τότε αυτή η άγνοια θα είναι αδυναμία.

Στον τάφο του Μαρξ μπορεί να διαβάσει κανείς : « Οι φιλόσοφοι έχουν περιγράψει τον κόσμο με διαφορετικό τρόπο. Το θέμα πάντως είναι να τον αλλάξουμε». Τα μέλη της κοινότητας του ελεύθερου λογισμικού αλλάζουν τον κόσμο. Αργά ή γρήγορα θα πρέπει να έχουν μία γενική φιλοσοφία της ιστορίας για να καταλάβουν όλες τις διαστάσεις και προοπτικές των πράξεών τους. Ίσως τότε ανακαλύψουν και αναπτύξουν τον μαρξισμό ως ένα εργαλείο της δουλειάς τους.
Μαρξισμός και Ελεύθερο Λογισμικό (Μέρος Πρώτο)

Posted: March 16th, 2008, 1:41pm PDT by Γιώργος Παπανικολάου

Πρόκειται για δοκίμιο του Raoul Victor που δημοσιεύθηκε στη λίστα του oekonux και μετέφρασε στην ελληνική γλώσσα ο Δημήτρης Παλαιοκώστας. Καθώς, για ιστορικούς λόγους, υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων που ασχολήθηκαν με τον Μαρξισμό στη χώρα μας το δοκίμιο προβάλει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα οπτική για τις σχέσεις μαρξισμού και ΕΛ/ΛΑΚ. Θα παρουσιαστεί εδώ σε δύο ενότητες.

———————————————————————————–

Θα ασχοληθώ με τρία ερωτήματα
Σε ποιο βαθμό ο Μαρξισμός επιβεβαιώνεται από την πραγματικότητα του ελεύθερου λογισμικού;
Σε ποιο βαθμό ο Μαρξισμός αμφισβητείται από αυτή την πραγματικότητα ;
Ποια σχέση υπάρχει μεταξύ της πάλης των τάξεων και του ελεύθερου λογισμικού;

Αρχικά θα ήθελα να κάνω μερικές παρατηρήσεις σε ότι αφορά το νόημα που προσδίδω στις έννοιες: Ελεύθερο λογισμικό και Μαρξισμός.

Με τον όρο ελεύθερο λογισμικό αντιλαμβάνομαι μία «ηθική» με συγκεκριμένη στάση απέναντι στο λογισμικό. Καταγράφω τέσσερα χαρακτηριστικά
1. Δεν υπόκειται σε σχέσεις εμπορικές σχέσεις αγοραστή/πωλητή
2. Δεν έχει πατρίδα
3. Η συνεργασία αποτελεί τη βάση της δραστηριότητας
4. Η ικανοποίηση της προσφοράς προς την κοινότητα αποτελεί στόχο της παραγωγής

Ο Μαρξισμός είναι σαφώς ποιο δύσκολο να κωδικοποιηθεί. Ο Raymond Aron συνήθιζε να λέει ότι ο Μαρξισμός έχει την ιδιαιτερότητα ότι μπορεί να εξηγηθεί σε 5 λεπτά , 5 ώρες , 5 χρόνια ή μισό αιώνα. Εδώ θα ήθελα να κάνω δύο παρατηρήσεις.

-Δεν αποδέχομαι ως Μαρξιστικές τις Σταλινικές ιδεολογίες. Ο Σταλινισμός δεν είναι Μαρξισμός ή καλύτερα είναι μία νόθευση (διαστρέβλωση) η οποία οδηγεί στο αντίθετο των στόχων του Μαρξισμού: αντί για μία παγκόσμια μη εμπορική οικονομία ο Σταλινισμός υπερασπίζεται ένα εθνικό κρατικό καπιταλισμό. Οι μαρξιστές αριστεροί κομμουνιστές της Γερμανίας και της Ολλανδίας το γνώριζαν αυτό από την δεκαετία του 20.

-Ως Μαρξισμό αντιλαμβάνομαι την θεωρία η οποία , μεταξύ άλλων, ισχυρίζεται ότι η εξέλιξη του καπιταλισμού οδηγεί στην δημιουργία μίας νέας μετά-καπιταλιστικής κοινωνίας.

-χωρίς εμπορικές σχέσεις (και πρωτ’απ’όλα χωρίς μισθωτή εργασία)
-χωρίς πατρίδες (”Οι εργάτες δεν έχουν πατρίδα”)
-βασισμένη στην ελεύθερη συνεργασία των παραγωγών (χωρίς τάξεις), όπου “η ελεύθερη ανάπτυξη του κάθε ένα αποτελεί όρο για την ελεύθερη ανάπτυξη όλων”.

Η σύμπτωση μεταξύ μεταξύ Μαρξισμού και ελεύθερου λογισμικού είναι εντυπωσιακή. Αυτό μας οδηγεί στο πρώτο ερώτημα: Σε ποιο βαθμό ο Μαρξισμός επιβεβαιώνεται από τη εμφάνιση του ελεύθερου λογισμικού;

Ο Μαρξ δεν επινόησε τον κομουνισμό. Σε πρωτόγονη μορφή , ο κομουνισμός είναι μία πολύ παλιά ιδέα. Οι σκλάβοι τις αρχαιότητας τον ονειρεύτηκαν , όπως επίσης και κάποιοι από τους πρώτους χριστιανούς , ή τους τους εξεγερμένους χωρικούς του μεσαίωνα. Δεν γνωρίζω όλες τις θρησκείες οι οποίες πιστεύουν στον παράδεισο, αλλά σίγουρα δεν γνωρίζω καμία στην οποία τα χρήματα και οι εμπορικές σχέσεις να κυβερνούν τον παράδεισο.

Ο Μαρξ ανέπτυξε την άποψη ότι για πρώτη φορά στην ιστορία η υλοποίηση του ονείρου καθίσταται δυνατή με την ανάπτυξη του καπιταλισμού , όπως ακριβώς ο καπιταλισμός δημιουργήθηκε αιώνες πριν μέσα από την ανάπτυξη της φεουδαρχίας. Η νέα κοινωνία θα είναι το αποτέλεσμα της εξέγερσης των παραγωγικών δυνάμεων ενάντια στις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής.

Για τον Μαρξ , η ιστορία δεν έχει κάποιο στόχο, αλλά μία κατεύθυνση κίνησης: την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, δηλαδή των ανθρώπινων και υλικών μέσων παραγωγής της κοινωνικής ζωής. Οι σχέσεις παραγωγής είναι οι σχέσεις που αναπτύσσουν οι άνθρωποι για την χρήση των παραγωγικών δυνάμεων. Σε τελική ανάλυση οι παραγωγικές σχέσεις καθορίζονται από την ανάγκη ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων. Μία πολύ γνωστή φράση του Μαρξ λέει: ¨Ο χειροκίνητος μύλος σας δίνει την κοινωνία με τον άρχοντα φεουδάρχη , ο ατμοκίνητος μύλος σας δίνει τον βιομηχανικό καπιταλιστή».

Η ιστορική εξέλιξη δεν είναι αρμονική. Η ροή της είναι ανώμαλη, αντιφατική, με μεγάλα άλματα μπροστά και περιόδους οπισθοχώρησης. Είναι το αποτέλεσμα της πάλης των αντιθέσεων. Παραδείγματος χάριν : η φεουδαρχία επέτρεψε την ανάπτυξη του εμπορίου αλλά σε κάποιο βαθμό ανάπτυξης, οι φεουδαρχικές σχέσεις έγιναν εμπόδιο στην ανάπτυξή του. Εντός του φεουδαρχικού συστήματος κάθε εμπορική μεταφορά αγαθών υποβάλλονταν σε φόρο από τον τοπικό φεουδάρχη. Αλλά καθώς το εμπόριο αναπτυσσόταν σε ποσότητα και αποστάσεις, ολοένα και περισσότερο οι φόροι –διόδια εμφανίζονταν ως παραλογισμός, αποτελώντας τροχοπέδη για την ανάπτυξή του. Για να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη του εμπορίου και των ανθρώπων που είχαν συμφέρον από το εμπόριο, προέκυψε η επανάσταση ενάντια στους φεουδαρχικούς νόμους.

Το ελεύθερο λογισμικό προέκυψε μέσα από την ανάπτυξη των τεχνολογιών που δημιουργήθηκαν μέσα στον καπιταλισμό : τρανσίστορς , υπολογιστές κλπ. Το λογισμικό είναι μία τεράστια πρόοδος των παραγωγικών δυνάμεων. Είναι ένα ανθρώπινο προϊόν, το οποίο μπορεί να αποτελεί μέσο παραγωγής όπως ακριβώς ένα σύστημα οδήγησης μίας γραμμής συναρμολόγησης, ή ένα μέσο κατανάλωσης όπως ένα φιλμ ή ένα παιχνίδι, και επιπλέον έχει τη νέα και ξεχωριστή ιδιότητα να αναπαράγεται με ελάχιστο κόστος. Οι κεφαλαιοκρατικοί νόμοι όμως περιορίζουν την πλήρη ανάπτυξη αυτής της ιδιότητας: πνευματικά δικαιώματα , copyright κλπ. Το ελεύθερο λογισμικό είναι η εξέγερση των νέων παραγωγικών δυνάμεων απέναντι στις παλαιές κεφαλαιοκρατικές σχέσεις παραγωγής.

Ο Μαρξ δεν γνώρισε ούτε υπολογιστές ούτε λογισμικό. Η πραγματικότητα των αντιθέσεων, που έδωσε ζωή στο ελεύθερο λογισμικό, αποτελεί μια τέλεια επιβεβαίωση της θέσης του για την ιστορία.

Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Το ελεύθερο λογισμικό είναι επίσης επιβεβαίωση της μαρξιστικής άποψης ότι η μετα-καπιταλιστική κοινωνία μπορεί να είναι μία παγκόσμια μη-εμπορική κοινωνία , και όχι μία γραφειοκρατική κοινωνία μισθωτής σκλαβιάς. Τέλος, επιβεβαιώνει την Μαρξιστική άποψη ότι οι ιδέες του κομουνισμού δεν είναι το αποτέλεσμα σκέψης ενός λαμπρού μυαλού αλλά της κίνησης της ίδιας της καπιταλιστικής κοινωνίας. Ακόμα και εάν πολλοί χάκερς ακόμα πιστεύουν ότι «Μαρξισμός» σημαίνει εκατομμύρια θανάτων τον 20ο αιώνα, στην πραγματικότητα δρουν χωρίς να το γνωρίζουν, με βάση κάποιες βασικές αρχές του Μαρξισμού.

Σε ποιο βαθμό ο Μαρξισμός αμφισβητείται από το ελεύθερο λογισμικό;

Για τον Μαρξισμό δεν υπάρχει πιθανότητα ανάπτυξης μίας μορφής κομουνιστικής οικονομίας εντός του καπιταλισμού. Η επαναστατική τάξη, η εργατική τάξη , είναι η εκμεταλλευόμενη τάξη χωρίς δύναμη στην οικονομία. Δεν έχει την δύναμη να αναπτύξει μία νέα μορφή κοινωνικής οργάνωσης χωρίς πρώτα να κάνει μία πολιτική επανάσταση, αντίθετα με το παρελθόν όπου η επαναστατική τάξη, όπως για παράδειγμα η αστική τάξη, είχε χτίσει την οικονομική της δύναμη εντός της φεουδαρχίας, εντός της παλαιάς κοινωνίας.

Ο Graham Seaman, σε ένα μήνυμα της Αγγλικής λίστας είπε ότι η ιδέα αυτή “δεν φαίνεται κατηγορηματικά στον Μαρξ. Αλλά με βεβαιότητα φαίνεται να γίνεται αποδεκτή απ’ όλους τους κομμουνιστές μετά τον Μαρξ”.

Ο Marx έγραψε για τους συνεταιρισμούς εργαζομένων, οι οποίοι συνιστούσαν ένα σημαντικό μέρος του κινήματος των εργαζομένων στο 19ο αιώνα. Είπε ότι η σχέση κεφαλαιοκράτη-εργάτη εξαλείφθηκε, ως ένα βαθμό, μέσα στο συνεταιρισμό. Αλλά επέμεινε στο γεγονός ότι παρέμειναν φυλακισμένοι του περιβάλλοντος κεφαλαιοκρατικού κόσμου, ότι οι εργαζόμενοι ήσαν στην πραγματικότητα οι συλλογικοί κεφαλαιοκράτες του εαυτού τους και ότι δεν θα μπορούσαν να αντισταθούν στην ανάπτυξη μονοπωλίων. Ο Marx δεν ανέπτυξε ποτέ μια θεωρία για μια πιθανή συνύπαρξη μεταξύ της κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής και βιώσιμων σταθερών σπόρων κομμουνισμού.

Υπό αυτή την έννοια, εάν καταλαβαίνουμε το ελεύθερο-λογισμικό ως σπέρμα μιας κομμουνιστικής κοινωνίας, ερχόμαστε σε αντίθεση με μια συγκεκριμένη πτυχή του μαρξισμού.
Το Lego και η Babushka

Posted: February 28th, 2008, 12:23am PST by Γιώργος Παπανικολάου

Μια σκληρή μάχη καθοριστικής σημασίας για το μέλλον της χώρας διεξάγεται στα παρασκήνια, αδυνατώντας ν’ αγγίξει τον αφρό της επικαιρότητας. Η μάχη για την τύχη του σημαντικότερου πόρου της κοινωνίας μας, των παιδιών μας.

Το παιχνίδι παίζεται γύρω από τον μαθητικό υπολογιστή, μια ιδέα που ξεκίνησε από τον Nicholas Negreponte [1] στο MIT και είναι το σημαντικότερο πρόγραμμα για την καταπολέμηση της κοινωνικής και οικονομικής ανισότητας σε παγκόσμιο επίπεδο. Το πρόγραμμα (OLPC) στην αρχή χλευάστηκε από τον παγκόσμιο μονοπωλητή λειτουργικών συστημάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών, την Microsoft, αλλά γρήγορα η Εταιρεία κατάλαβε ότι μπροστά της εμφανιζόταν μια τρομακτική απειλή: η επιτυχία του προγράμματος θα οδηγούσε εκατομμύρια παιδιά σ’ όλο τον πλανήτη να γαλουχηθούν με το λειτουργικό σύστημα Linux που είναι “ελεύθερο” και ο κώδικας του ανοικτός. Η αλλαγή θα οδηγούσε σε μια ριζική ανατροπή των συσχετισμών της παγκόσμιας πληροφορικής τάξης πραγμάτων υπέρ της ελευθερίας και της δημιουργικότητας. Με κάθε μέσο που διαθέτει η Εταιρεία, μάχεται με λύσσα την επιτυχία του προγράμματος. Συνασπισμένη με την εξίσου δυσαρεστημένη Intel κατασκεύασε ένα ανταγωνιστικό, περισσότερο ακριβό προϊόν και εξόρμησε στην αγορά προκειμένου ν’ ανταγωνιστεί άμεσα το OLPC.

Το δίλημμα της επιλογής δεν είναι ένα ερώτημα που αφορά το παρουσιαστικό ή το μέγεθος της οθόνης και του σκληρού δίσκου του υπολογιστή, αλλά η φιλοσοφία τους. Το OLPC είναι τεχνολογικά υπέρτερο καθώς ενσωματώνει πρωτοπόρες τεχνολογίες. Το OLPC λειτουργεί με πολύ χαμηλότερες απαιτήσεις ενέργειας και μπορεί να φορτιστεί με μηχανικό τρόπο με τη βοήθεια ενός χειροκίνητου δυναμό. Μπορεί ν’ αντέξει σε μεγάλες πτώσεις, στο βρέξιμο και σε μεγάλες διαφορές θερμοκρασίας. Έχει φορητή κάμερα και ασύρματο δίκτυο, δίνοντας τη δυνατότητα δημιουργίας ευκαιριακών δικτύων ανάμεσα στους ομότιμους υπολογιστές και μοίρασμα από κοινού μιας γραμμής στο διαδίκτυο.

Το σημαντικότερο στοιχείο της φιλοσοφίας του, που το κάνει πραγματικό εκπαιδευτικό εργαλείο, είναι ο ανοικτός κώδικας του λειτουργικού του συστήματος. Μάλιστα, πατώντας ένα πλήκτρο, οι μαθητές, είναι σε θέση να μελετήσουν τον πηγαίο κώδικα που εκτελείται και φυσικά να τον αλλάξουν, προσδίδοντας νέες ιδιότητες στον υπολογιστή και δημιουργώντας δικά τους προγράμματα. Τεχνικά, τα επιμέρους εξαρτήματά του μπορούν να αποσυναρμολογηθούν από τα παιδιά και να ξανασυντεθούν βοηθώντας τα να κατανοήσουν την δομή των έξυπνων υπολογιστικών μηχανών. Τη φιλοσοφία του υπολογιστή αυτού θα την ονόμαζα φιλοσοφία Lego τόσο ως προς την υλική υπόσταση του μαθητικού υπολογιστή, όσο και ως προς την άϋλη, υπολογιστική του. Η φιλοσοφία αυτή βλέπει την μάθηση σαν μια διαδικασία πειραματισμού και δημιουργίας. Η μαζική διασπορά ενός τέτοιου ανοικτού εργαλείου θα οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια σε μια άνθιση παραγωγής ανοικτού και ελεύθερου για όλα τα παιδιά του πλανήτη λογισμικού, παραγόμενου από αυτοκυβερνώμενες κοινότητες επαγγελματιών και ερασιτεχνών προγραμματιστών. Θα αυξήσει τον κοινό πλούτο και θα τον διανείμει σε όλα τα παιδιά του πλανήτη και όχι μόνα στα λίγα της ανεπτυγμένης δύσης που μπορούν να πληρώνουν τα ιδιόκτητα λογισμικά της Εταιρείας. Ο ανοικτός κώδικας θα μυήσει τα παιδιά στην καινοτόμο δημιουργία και όχι στην παθητική κατανάλωση πληροφορίας, την υπακοή και το σεβασμό στην στατικότητα. Αυτό είναι και το πραγματικό νόημα των απαιτήσεων της μετα-βιομηχανικής εκπαίδευσης, του μετα-υλικού κόσμου που αναδύεται. Η αναπαραγωγή υπάκουων και επιμορφωμένων εξαρτημάτων δεν καλύπτει πια, ούτε τις ίδιες τις απαιτήσεις της καπιταλιστικής παραγωγής. Το σχολείο που ζήσαμε, έτσι κι αλλιώς θα μεταλλαχθεί γρήγορα.

Αντίθετα, το “ανταγωνιστικό” laptop της εταιρείας δεν ενσωματώνει καμία πρωτοποριακή τεχνολογία και είναι αποτελεί απλώς μια φθηνή έκδοση ενός κλασσικού προσωπικού υπολογιστή. Κλειδωμένο και με μυστικού κώδικα λειτουργικό σύστημα, ιδιόκτητο εκπαιδευτικό λογισμικό και hardware απροσπέλαστο και ακατανόητο μπορεί να παρομοιαστεί μόνο με μια μικρότερη babushka ενός κλασσικού και συνηθισμένου προσωπικού υπολογιστή. Μια κούφια εκπαιδευτικού περιεχομένου μικρογραφία κούκλας. Μια ευκαιρία για άντληση κερδών από τον αναιμικό προϋπολογισμό της παιδείας, από τις εταιρείες που κατέχουν λίγοι και ισχυροί με τον μανδύα της προσφοράς στο εκπαιδευτικό σύστημα. Ένα εργαλείο αναπαραγωγής παθητικών καταναλωτών έτοιμου εταιρικού λογισμικού και εκπαιδευτικού υλικού, μια φιλοσοφία αναπαραγωγής υποτακτικών “ινφοκολλήγων” της Εταιρείας.

Η κυβέρνηση Καραμανλή μέσω του υπουργού οικονομίας Αλογοσκούφη, μεθοδεύει την αγορά χιλιάδων babushkas για το εκπαιδευτικό σύστημα. Αφού εξευτέλισε τους κοινοβουλευτικούς θεσμούς επικυρώνοντας μια πρωτοφανή για τα Ευρωπαϊκά δεδομένα και πολιτικά σκανδαλώδη συμφωνία με την Εταιρεία, ξεκινά εκ νέου τη δημόσια διαβούλευση για τον μαθητικό υπολογιστή, προδικάζοντας με δηλώσεις της την τελική έκβαση υπέρ της Microsoft. Την καλεί μάλιστα απροκάλυπτα, να σχεδιάσει το ελληνικό ψηφιακό σχολείο του μέλλοντος. Η στρατηγική της εκτυλίσσεται μεθοδικά έχοντας στο πλευρό της τα εκδοτικά συγκροτήματα που απειλούνται από μια ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας της εκπαίδευσης. Παρασιτικές βιομηχανίες πανεπιστημιακών και μαθητικών εκδόσεων βιβλίων και λογισμικού, που ορθά βλέπουν στην διαδικτυακή διάδοση του ανοικτού και ελεύθερου εκπαιδευτικού περιεχομένου την οικονομική τους καταστροφή. Στρατηλάτες τους είναι μεγάλα εταιρικά συμφέροντα της ενημέρωσης που έχουν επιβάλει στα μέσα επικοινωνίας που ελέγχουν μια ιδιότυπη ομερτά. Πολύπλευρα διαπλεκόμενοι μέσω των εταιρειών πληροφορικής που κατέχουν, επιχειρηματικοί όμιλοι και Microsoft, προσπαθούν να λαθροχειρίσουν στους λιγοστούς οικονομικούς πόρους που απέμειναν στο παρασιτικό κράτος για την ψηφιακή ανάπτυξη της χώρας, μετά από την επιδρομή των κομματικών φίλων. Η κυβέρνηση αποπειράται να περάσει τη μάχη που τελειώνει οριστικά στις αρχές Απριλίου στα ψιλά γράμματα της δημοσιότητας.

Τα “Lego” του OLPC δεν μπορούν να έχουν άλλον υποστηρικτή παρά μόνο τους απλούς Έλληνες πολίτες που ενδιαφέρονται για την τύχη αυτής της χώρας. Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να σπάσουμε το φράγμα της σιωπής κυβέρνησης και media. Όχι babushkες στα σχολεία μας!!!

————————————————————

1. Nicholas Negroponte: The vision behind One Laptop Per Child

2. Αυγή, 05/02/2008, αναδημοσίευση από το [www.tetradio.gr]
Μια ματιά στους φοιτητές του σήμερα

Posted: February 1st, 2008, 1:52pm PST by Γιώργος Παπανικολάου

Ενα μικρό βίντεο που ανασκοπεί μερικά από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των σημερινών φοιτητών - πως μαθαίνουν, τι έχουν ανάγκη να μάθουν, ποιοί είναι οι στόχοι τους, οι ελπίδες τους, τα όνειρά τους, πως θα είναι η ζωή τους και ποιές αλλαγές θα συναντήσουν σ’ αυτήν. Μια δημιουργία του Michael Wesch με τη συνεργασία 200 φοιτητών του Πανεπιστημίου του Kansas.
Κοιτάζοντας τ’ αστέρια

Posted: January 29th, 2008, 1:44pm PST by Γιώργος Παπανικολάου

Είχα την τύχη να μάθω έγκαιρα από τους δασκάλους μου ότι όταν κοίταζα τον έναστρο ουρανό στην πραγματικότητα κοίταζα στο παρελθόν. Πράγματι, η εικόνα των αστέρων δεν είναι παρά μια εικόνα του φωτός που ξεκίνησε να ταξιδεύει χιλιάδες ή εκατομμύρια χρόνια πριν. Πολλά απ’ αυτά που βλέπουμε μπορεί ήδη να έχουν πάψει να υπάρχουν. Αυτό θυμήθηκα μόλις είδα την παράταξη των νεοελλήνων VIP που συγκεντρώθηκαν να παρακολουθήσουν την ομιλία του Bill Gates στο Μέγαρο Μουσικής.

Ο γνωστός στο ευρύ κοινό με ένα “κολακευτικό” επίθετο οικοδεσπότης τους, είναι εξαιρετικά απασχολημένος με το σχέδιο αποδυνάμωσης της πολιτικής ισχύος της αντιπολίτευσης καθώς οι εξελίξεις εγκυμονούν τον κίνδυνο ανάδειξης μιας μελλοντικής διακυβέρνησης που ενδεχομένως να περιορίσει την εξουσία του. Η ενασχόλησή του με τη δημιουργία ενός νέου εξαρτημένου πολιτικού σχήματος, η ανάδειξη ενός άπειρου πολιτικού στην ηγεσία της αριστεράς και το συστηματικό έντεχνο ροκάνισμα του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης με τη βοήθεια της μιντιακής του αυτοκρατορίας, δεν τον εμπόδισαν να φιλοξενήσει τον ξεπεσμένο “γκουρού” της πληροφορικής.

Εδώ και καιρό, τα ελεγχόμενα απ’ τον ίδιο μέσα μαζικής ενημέρωσης προβάλαν την συμφωνία Microsoft - “δημοσίου” με επαινετικά λόγια (στο σημείο αυτό το αρχικό ποστ άλλαξε από τον συγγραφέα-το ιστορικό της αλλαγής στο σχόλιο 7) . Κανένας δεν γνωρίζει τα χρηματικά ποσά που έρρευσαν στα ταμεία του οργανισμού από το τμήμα marketing της Microsoft, ούτε αυτά που έρρευσαν προς άλλα εκδοτικά συγκροτήματα. Η διαφάνεια για τα οικονομικά των μεγάλων συγκροτημάτων του τύπου είναι άγνωστη λέξη για την ελληνική έκδοση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Οι εκδότες που “ελέγχουν” τους πολιτικούς απολαμβάνουν μια ιδιόμορφη ασυλία. Αντίθετα, τουλάχιστον η κοινοβουλευτική δράση των πολιτικών είναι δημόσια προσβάσιμη από το κανάλι της βουλής και οι ίδιοι υποχρεούνται σε ετήσια δημοσιοποίηση των περιουσιακών τους στοιχείων.

Με εξαίρεση ελάχιστες εφημερίδες, που φρόντισαν να διασφαλίσουν το κύρος τους, οι περισσότερες υποβάθμισαν σκόπιμα την έντονη αντίδραση σύσσωμης της αντιπολίτευσης στο κοινοβούλιο και τις επικρίσεις της κοινωνίας. Όλα ανεξαιρέτως τα κόμματα, στιγμάτισαν και καταψήφισαν την συμφωνία καταγγέλλοντας την σκανδαλώδη και προνομιακή μεταχείριση της εταιρείας, την παραβίαση των κανόνων του ελεύθερου ανταγωνισμού, την υπονόμευση και εξάρτηση της χώρας μας από τον μονοπωλιακό κολοσσό που ολοένα και συχνότερα γίνεται στόχος της Ευρωπαϊκής και της Αμερικανικής Επιτροπής ανταγωνισμού. Η κυβέρνηση κοινωνικής μειοψηφίας δεν δίστασε να προχωρήσει μόνη σ’ ένα τόσο σημαντικό ζήτημα που αφορά στο μέλλον της χώρας.

Με τη συμφωνία, η κυβέρνηση Καραμανλή ουσιαστικά παραδίδει τη δημόσια μηχανογράφηση της χώρας στα χέρια της εταιρείας, και αποδέχεται ιδιόκτητα “κλειστά” πρότυπα και “κλειστό” λογισμικό στη δημόσια σφαίρα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα των προθέσεών της είναι η περίπτωση της ψηφιοποίησης του αρχείου της ΕΡΤ και η διάθεσή του στο κοινό με το πρότυπο της Microsoft, προκαλώντας προβλήματα αναπαραγωγής του υλικού σε όσους πολίτες δεν αγοράζουν λογισμικό από το “συνεταιράκι” της. Περισσότερα για τη σκανδαλώδη συμφωνία και για τη συζήτησή της στη βουλή μπορεί να δει κανείς εδώ.

Ευρισκόμενη σε στρατηγική πίεση από την σταδιακή επέλαση του ανοικτού λογισμικού, την πρόοδο στην υλοποίηση του μαθητικού υπολογιστή (των 100 δολαρίων), τη σταδιακή μεταστροφή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για τις ανάγκες της δημόσιας μηχανοργάνωσης σε λύσεις ελεύθερου λογισμικού, η Microsoft προσπαθεί να τοποθετήσει αναχώματα στον ανταγωνισμό προσβλέποντας στην εξασφάλιση προνομιακών συμφωνιών συνεργασίας με εταιρείες και κυβερνήσεις. Επειδή καμιά ευρωπαϊκή κυβέρνηση που σέβεται το δημόσιο συμφέρον και την προοπτική της οικονομικής και κοινωνικής της ανάπτυξης δεν ήταν διαθέσιμη να συνδιαλλαχτεί μαζί της, η εταιρεία στράφηκε στην κυβέρνηση αυτοχείρων του Καραμανλή.

Διαισθανόμενος το σκοτεινό μέλλον της αυτοκρατορίας του, ο Gates, εξασφαλισμένα ζάμπλουτος για το υπόλοιπο της ζωής του, εγκαταλείπει το πλοίο που βυθίζεται και προσπαθεί να διασώσει την υστεροφημία του μέσω της φιλανθρωπίας. Του είμαστε υπόχρεοι. Αντί όμως για τη φιλανθρωπική του δράση θα προτιμούσαμε να διαθέσει ελεύθερα τον κώδικα του λογισμικού της εταιρείας του, δημιούργημα της εργασίας χιλιάδων ινφοπρολετάριων, προσφέροντας με μια μόνο κίνηση πολλαπλάσια οφέλη στην ανθρωπότητα. Τίποτα δηλαδή περισσότερο απ’ αυτό που ζητά και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αλλά για τις σημερινές εταιρικές αξίες του κολοσσού κάτι τέτοιο είναι “κομμουνισμός”! Αυτόν τον ξιπασμένο “γκουρού” μαζεύτηκε ν’ ακούσει η “χαρούμενη παρεούλα” των Αθηναίων VIP. Να τους μιλήσει για ένα μέλλον, στο οποίο κανένας εχέφρων πολίτης δεν εύχεται να έχει λόγο ο Gates και η Microsoft, τουλάχιστον όσο ακολουθεί τις ίδιες εταιρικές πολιτικές.

Η εποχή που η Microsoft έπαιζε προοδευτικό ρόλο στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη έχει παρέλθει. Είναι αλήθεια, και πιστώνεται στους εργαζόμενους της εταιρείας και τον ιδρυτή της, ότι η Microsoft συνέβαλε καθοριστικά, βάζοντας τον προσωπικό υπολογιστή σε κάθε σπίτι, σε μια πρωτοφανή μεταμόρφωση της τεχνολογικής υποδομής του πλανήτη. Η στρατηγική της στηρίχθηκε στην πειρατεία. Ανομολόγητα, κάνοντας τα στραβά μάτια στην αντιγραφή και παράνομη εγκατάσταση του λογισμικού της, κατόρθωσε να εξαπλωθεί οδηγώντας σε μονοπωλιακά μερίδια στην αγορά του λειτουργικού της συστήματος. Τώρα που ο στόχος της μονοπώλησης επετεύχθη, προσπαθεί να δρέψει τους καρπούς της ξεκινώντας εκστρατεία κατά των “πειρατών” για να γεμίσει τα ταμεία της. Εξισώνει την αντιγραφή του λογισμικού με την κλοπή, όπως η κλοπή ενός αυτοκινήτου ή μιας τηλεόρασης. Ποινικοποιεί τους πολίτες και τις επιχειρήσεις και στρέφεται κατά πάντων. Επειδή είναι άκομψο να το αναλάβει άμεσα η ίδια, προκαλώντας έτσι τη δικαιολογημένη αντίδραση των “ινφοκολλίγων”, αναθέτει σε άλλους αυτή τη δυσάρεστη εργασία. Η κυβέρνηση Καραμανλή είναι στο πλευρό της. Για πρώτη φορά φέτος, όπως ανακοίνωσε ο γνωστός κ. Κλαδάς, μαζί με τον φορολογικό τους έλεγχο οι επιχειρήσεις θα πρέπει να προσκομίσουν τις αποδείξεις για τις άδειες λογισμικού που διαθέτουν…

Λογάριασαν όμως χωρίς τον ξενοδόχο. Η συντριπτική πλειοψηφία της υποδομής του παγκόσμιου ιστού στηρίζεται σήμερα στο ελεύθερο λογισμικό. Οι εταιρείες στρέφονται ολοένα και περισσότερο στις λύσεις ανοικτού λογισμικού που προσφέρουν οι ανταγωνιστές της Microsoft. Ο μαθητικός υπολογιστής θα έχει λειτουργικό σύστημα Linux (με πιθανή εξαίρεση την ελληνική έκδοση, εφόσον η κυβέρνηση Καραμανλή προλάβει να κλείσει και αυτό το “ντηλ” με το συνεταιράκι της). Οι ελληνικές κοινότητες του ΕΛΛΑΚ έχουν ήδη εξελληνίσει το λειτουργικό του OLPC και εθελοντές εκπαιδευτικοί αναπτύσσουν εφαρμογές. Η κυβέρνηση κατόρθωσε να “ξεπλύνει” επικοινωνιακά την συμφωνία, αλλά έκπληκτη συνάντησε σθεναρή αντίσταση μέσα στη βουλή. Για πρώτη φορά σύσσωμη η αντιπολίτευση (συμπεριλαμβανομένου και της ακροδεξιάς) υπερασπίσθηκε το ελεύθερο λογισμικό και υποσχέθηκε έστω και την μερική υιοθέτησή του στο δημόσιο τομέα.

Δυστυχώς, οι ακριβοπληρωμένοι μάνατζερς της Microsoft δεν κατάλαβαν ότι με την εταιρική συμπεριφορά τους άνοιξαν ένα βαθύ ρήγμα στην ελληνική κοινωνία. Δεν έκλεισαν μια συμφωνία, αλλά ξεκίνησαν έναν απρόκλητο πόλεμο. Τοποθέτησαν έτσι εαυτούς στο στόχαστρο της κοινής γνώμης και των ανταγωνιστών τους και τους ευχόμαστε ειλικρινά να μην έχουν ούτε τον λόγο ούτε την τύχη να βρεθούν στη θέση των συναδέλφων τους της Siemens. Αυτό όμως, αργά η γρήγορα θα φανεί.

Να λοιπόν γιατί κοιτώντας αυτά τα “λαμπερά” αστέρια δεν βλέπετε παρά μόνο το παρελθόν.

Σύνδεσμοι

1. Αναλυτικό ιστορικό της συμφωνίας

2. Ανακοίνωση των FFII, Hellug και digitalrights.gr

3. “Τι κρύβει, τι προβλήματα δημιουργεί η συμφωνία Δημοσίου - Microsoft” από την Ελευθεροτυπία

4. Πρακτικά συζήτησης της συμφωνίας στη Βουλή
Οι δύο οικονομίες

Posted: January 6th, 2008, 3:41pm PST by Γιώργος Παπανικολάου

Δεν πρόκειται για νέο άρθρο αλλά τη μεταφορά μέρους μιας ομιλίας του Graham Seaman του 2002 (στο συνέδριο του Oekonux). Αποτελεί μια ενδιαφέρουσα παρέμβαση σχετικά με το αν η ομότιμη παραγωγή μπορεί να επεκταθεί και στο φυσικό κόσμο. Περισσότερες πηγές γι αυτό το ερώτημα μπορείτε να βρείτε εδώ, ενώ το πλήρες κείμενο του Graham Seaman εδώ.
——————————————————————————-
Στον καπιταλισμό τα υλικά αγαθά παράγονται τυπικά:

* από ανθρώπους που εργάζονται για ένα μισθό
* για άλλους που κατέχουν τα μέσα παραγωγής
* με σκοπό την δημιουργία κέρδους
* μέσω της πώλησης του προϊόντος
Ο συντονισμός μεταξύ παραγωγών είναι έμμεσος, μέσω της αγοράς, με τη χρήση του χρήματος σαν μηχανισμό προειδοποίησης

Η παραγωγή ελεύθερου λογισμικού και άλλων ελεύθερων αγαθών μπορεί να αντιδιασταλλεί σημείο προς σημείο με αυτή τη λίστα. Μη υλικά αγαθά μπορούν να παραχθούν από ανθρώπους :

* που δουλεύουν επειδή το επιλέγουν
* χρησιμοποιώντας τα δικά τους μέσα παραγωγής
* με σκοπό να δημιουργήσουν κάτι χρήσιμο και ευχάριστο
* που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο καθένας

Με κλασικούς Μαρξιστικούς όρους, οι δύο κοινωνίες που περιγράφηκαν θα είχαν διαφορετικούς τρόπους παραγωγής. Αλλά στη προκειμένη περίπτωση υπάρχει μόνο μια κοινωνία και καθώς σχεδόν το σύνολο της κοινωνίας παράγει με τον πρώτο τρόπο, μόλις ένα μικρό αλλά αυξανόμενο τμήμα παράγει με τον δεύτερο.

Αυτή δεν είναι μια ασυνήθιστη κατάσταση: σε πολύ λίγες περιπτώσεις στην ιστορία υπήρχε ένας “καθαρός” τρόπος παραγωγής, που δεν αναμιγνυόταν με άλλους τρόπους. Μερικές από αυτές τις νησίδες αποτελούν απομεινάρια του παρελθόντος: η δουλεία σε περιοχές της Βορείου Ευρώπης τον Μεσαίωνα, ή χωριά με κοινοτική κατανομή και εκ περιτροπής χρήση της γης σε απομονωμένες περιοχές της Νότιας Ευρώπης. Οι νησίδες αυτές συχνά μπορεί να επιβιώσουν για μακρές περιόδους, ενσωματωμένες στο ευρύτερο σύστημα και μερικώς διαφοροποιημένες από την αρχική τους μορφή, αλλά σταθερές. Άλλες αποτελούν άκαρπες φευγαλέες προσπάθειες για ένα μέλλον που θεωρείται εφικτό αλλά τελικά αποδεικνύεται ότι ότι δεν είναι, όπως τα πολλαπλά πειράματα κοινοτικής εργασίας και ζωής από τον 19ο αιώνα έως και τις δεκαετίες του ‘60 και του ‘70 του τελευταίου αιώνα, που και πάλι επιβίωσαν για μακρές περιόδους. Αλλά η πιο ενδιαφέρουσα περίπτωση είναι εκείνο το κομμάτι που αποδεικνύεται ότι αποτελεί τον αντικαταστάτη του κυρίαρχου τρόπου παραγωγής.

Αυτό οδηγεί σε δύο κύριες κατηγορίες ερωτήσεων:

Αρχικά, ποιες είναι οι επιπτώσεις από την συνύπαρξη των δύο μορφών παραγωγής σήμερα; Με ποιο τρόπο η εξάρτηση των παραγωγών του ελεύθερου λογισμικού στην καπιταλιστική οικονομία επιδρά στην παραγωγή ελεύθερου λογισμικού; Και ποια είναι η επίδραση, αν υπάρχει, της παραγωγής ελεύθερου λογισμικού στο περιβάλλον του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής;

Δεύτερο, είναι δυνατό ο τρόπος παραγωγής του ελεύθερου λογισμικού να γενικευθεί στο σύνολο της κοινωνίας; Και αν να, πώς;

Προφανώς αυτές αποτελούν ερωτήσεις χωρίς οριστικές απαντήσεις. Ακόμα και εκείνες οι πτυχές της ερώτησης που είναι καθαρά εμπειρικές απαιτούν ένα μείζων πρόγραμμα έρευνας για να απαντηθούν σωστά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι ανώφελο να προσπαθήσουμε να προτείνουμε πιθανές απαντήσεις. Ένα πιθανό σημείο εκκίνησης είναι να κοιτάξουμε προς τα πίσω, σε μια από τις πιο καλά καταγραμμένες αλλαγές: τη διάλυση του φεουδαρχικού συστήματος στην προ-επαναστατική Αγγλία.

Το τέλος των συντεχνιών
Η κατασκευή στην όψιμη μεσαιωνική κοινωνία βασιζόταν στο συντεχνιακό σύστημα, και οργανωνόταν με την ιεραρχία των μαθητευόμενων των καλφάδων και των μαστόρων. Προκειμένου ν’ αποκτήσει τη δική του επαγγελματική δραστηριότητα, ένας τεχνίτης, ήταν απαραίτητο πρώτα να γίνει μαθητευόμενος. Με την ολοκλήρωση της μαθητείας (φυσιολογικά μετά από 7 χρόνια) ένας μαθητευόμενος μπορούσε να περιμένει ότι ο αφέντης του θα τον έγραφε σαν ένα πλήρες μέλος της συντεχνίας, με την ελευθερία να να εξασκεί το επάγγελμα σαν ανεξάρτητος τεχνίτης. Φυσιολογικά οι τεχνίτες θα μπορούσαν να περίμεναν να γίνουν με τη σειρά τους μάστορες. Η γνώση του επαγγέλματος ήταν μέρος του μυστηρίου της συντεχνίας, και μοιραζόταν κάθετα στο εσωτερικό της αλλά κρατιόταν μυστική για τους άλλους και τα σύνορα της συντεχνίας επιβάλλονταν με αυστηρότητα. Οι επιθεωρητές των συντεχνιών μπορούσαν μπορούσαν να ελέγξουν όχι μόνο την ποιότητα των παραγομένων αγαθών αλλά και την προσήλωση στους ορθούς κανόνες απασχόλησης και την καταπάτηση του πεδίου άλλων συντεχνιών: ένας κατασκευαστής παπουτσιών που ανήκε στη συντεχνία των κατασκευαστών παπουτσιών, δεν μπορούσε να καταπατήσει τη δουλειά των τσαγκάρηδων που επισκεύαζαν τα παλιά παπούτσια ούτε να αργάσει το δικό του δέρμα, ένα μυστικό της συντεχνίας των βυρσοδεψών. Το σύστημα αποσκοπούσε να συντηρήσει την μέγιστη δυνατή ποιότητα στο αποτέλεσμα: η ποιότητα του επεξεργασμένου δέρματος ήταν υπό την εγγύηση των επιθεωρητών των βυρσοδεψών, τους πραγματικούς ειδικούς, και ένας κατασκευαστής παπουτσιών που τοποθετούσε τον εαυτό του σαν επίσης σαν ερασιτέχνη βυρσοδέψη δεν είχε τέτοια εξειδίκευση.

Μέχρι τα τέλη του 16ου αιώνα το σύστημα παρέμενε σταθερό. Σε κάποιο βαθμό διεμβολιζόταν από τις μονοπωλιακές πατέντες που χορηγούνταν από το κράτος και που απέδιδαν προνόμια συντεχνιών σε μικρές ομάδες ατόμων (αλλά ακόμα και αυτές ήταν περιορισμένες στα 7 χρόνια, το χρόνο για μια ομάδα μαθητευόμενων να περάσουν από το σύστημα και δυνητικά να γίνουν ικανοί για να δημιουργήσουν μια νέα συντεχνία). Αλλά το δικαίωμα του κράτους να αποδίδει τέτοια προνόμια γινόταν αντικείμενο λυσσαλέας διαμάχης (συχνά με επιτυχία) από τις συντεχνίες.

Αυτό που δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν οι συντεχνίες ήταν ο αυξανόμενος αριθμός τεχνητών που δεν είχαν καμιά ελπίδα να γίνουν αφέντες στις δικές τους συντεχνίες. Στις μεγάλες πόλεις, απεγνωσμένοι τεχνίτες ξεκίνησαν να παρατούν τα δικά τους επαγγέλματα και να φτιάχνουν μικρές μανιφακτούρες. Οι μικρές αυτές μανιφακτούρες, παρότι διώκονταν, κατάφεραν να επιβιώσουν έξω από το σύστημα των συντεχνιών και την μεσαιωνική ιεραρχία δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, και παρότι πάρα πολλοί πιάστηκαν από επιθεωρητές των συντεχνιών, τιμωρήθηκαν ή ακόμη και φυλακίστηκαν, στα μέσα του 17ου αιώνα περιοχές του Λονδίνου κυριαρχούνταν απ’ αυτές. Καθώς βρίσκονταν έξω από το σύστημα των συντεχνιών, οι εργαζόμενοί τους δεν ήσαν μαθητευόμενοι με την παλιά έννοια, αλλά εργάτες για ένα μισθό: αυτό αποτέλεσε ήδη τη νησίδα του νέου τρόπου παραγωγής.

Τώρα τα δύο συστήματα συνυπήρχαν: το ένα συνέχιζε να επικρατεί και το άλλο, μικρό, πάλευε και εμποδιζόταν σε κάθε περίπτωση από τους κανόνες του παλιού συστήματος. Ο John Lilburne, ένας από τους ηγετικούς εκπροσώπους των Levellers, της ρεπουμπλικανικής αριστερής πτέρυγας, υπήρξε ένα τυπικό παράδειγμα: αρχικά ξεκινώντας σαν μαθητευόμενος κατασκευαστής ρούχων, έγινε Προτεστάντης. Η έκδοση και διανομή βιβλίων ήταν μονοπώλιο των Stationers, και όταν επιχείρησε να εισάγει Προτεσταντικά κείμενα από την Ολλανδία, πιάστηκε από τους επιθεωρητές της συντεχνίας και φυλακίστηκε. Όταν απελευθερώθηκε, έγινε ένας πετυχημένος μικρός ζυθοποιός μέχρι το ξέσπασμα του εμφυλίου πολέμου. Μετά από δυόμιση χρόνια πολέμου, επιχείρησε να χρησιμοποιήσει τη γνώση του για τα ρούχα σαν εξαγωγέας ρούχων. Αλλά το μονοπώλιο των εξαγωγών ρούχων ανήκε στους Merchant Adventurers, όχι στους ίδιους τους κατασκευαστές. Εγκαταλείποντας αυτό έγινε κατασκευαστής σαπουνιού… Μόνο και μόνο για την επιβίωση, άνθρωποι σαν τον John Lilburne αναγκάστηκαν να επιβιώσουν έξω και ενάντια στο σύστημα των συντεχνιών.

Άλλοι υποστηρικτές των Levellers δουλεύανε στη ζυθοποιία στη βυρσοδεψία, στην κατασκευή γυαλιού, πιλημάτων, λινάτσας, καπέλων, στα βαφεία, σε κλωστήρια μεταξιού και σχεδόν όλοι ανακατεύτηκαν σε συνεχείς διαμάχες με τις συντεχνίες. Ήταν φυσικό ότι ο ορίζοντάς του κόσμου τους έγινε η “ελευθερία”: ελευθερία από τις συντεχνίες, ελευθερία από τα επιβεβλημένα από το κράτος μονοπώλια, ελευθερία του εμπορίου, ελευθερία της συνείδησης.

Έτσι έχουμε την πρώτη συνθήκη: ο νέος τρόπος παραγωγής δεν είναι κάτι αυθαίρετο, επιθυμητό να υπάρξει, αλλά ένα προϊόν του παλαιού συστήματος: στην περίπτωση αυτή του συστήματος των συντεχνιών που ήταν δομικά αδύνατο να προσφέρει θέσεις για όλους τους μαθητευόμενους.

Μετά, το καινούργιο σύστημα ξεκίνησε να μολύνει το παλιό. Εδώ η οδός ήταν απλή: για να επεκταθεί ο νέος τρόπος παραγωγής χρειαζόταν κεφάλαιο, και το κεφάλαιο ήταν ήδη διαθέσιμο. Η εμπορικές συναλλαγές ήταν ένα φυσιολογικό τμήμα της μεσαιωνικής οικονομίας, και πάλι μονοπωλημένο από εμπορικές συντεχνίες. Αλλά δοσμένης της νέας πηγής κέρδους γιατί θα έπρεπε να ενδιαφέρονται αν τα προϊόντα που εμπορεύονταν κατασκευάστηκαν σύμφωνα με τους κανόνες των συντεχνιών ή όχι; Από την μεταπώληση προϊόντων που δεν ανήκαν στις συντεχνίες υπήρξε ένα μικρό βήμα στην χρηματοδότηση της παραγωγής τους παρ’ όλο που τελικά τα εμπόδια για να κάνουν αυτή τη δουλειά σε μεγάλη κλίμακα ήταν πολύ μεγάλα και οι κυριότερες μεγάλες καπιταλιστικές βιομηχανίες δεν βασίστηκαν στις αρχικές των πολυδαίδαλων συνοικιών του Λονδίνου, αλλά στο αναπτύχθηκαν στο Βορρά, μακριά από τον όποιο έλεγχο των συντεχνιών. Όταν αυτές οι μεγάλης κλίμακας βιομηχανίες εγκαθιδρύθηκαν, το σύστημα των συντεχνιών ήταν καταδικασμένο: ο αριθμός των μαθητευόμενων που μπορούσε να ενσωματώσει το σύστημα των συντεχνιών με τα διάφορα στάδια ήταν περιορισμένο συγκριτικά με την μάζα των εργατών που χρειαζόντουσαν για τις νέες μανιφακτούρες. Μερικοί από το παλιό σύστημα προσπάθησαν να ανταγωνισθούν προσλαμβάνοντας μεγάλους αριθμούς μαθητευομένων ενάντια στους ίδιους τους κανόνες τους, ή απασχολώντας τεχνήτες που δεν είχαν ολοκληρώσει τη μαθητεία τους. Το αποτέλεσμα ωστόσο ήταν οι συντεχνίες να καταντήσουν ένα εθιμοτυπικό κέλυφος του παλιού τους εαυτού, και σταδιακά να εξαφανισθούν μέσα στους επόμενους δύο αιώνες.

Είναι αξιοπρόσεκτο ότι η μετάβαση από την συντεχνιακή παραγωγή στην καπιταλιστική, στα πρώιμα της στάδια, δεν οδηγήθηκε από κάποια τεχνολογική αλλαγή, αλλά από την αδυναμία του συστήματος των συντεχνιών να αντεπεξέλθουν στις επεκτεινόμενες αγορές. Οι αλλαγές και οι αιτίες της διασποράς του νέου συστήματος ήσαν κοινωνικές. Οι νέες τεχνολογίες - κυρίως η χρήση των ατμοκίνητων μηχανών στην παραγωγή- έγινε σημαντική έναν αιώνα αργότερα.

Όλ’ αυτά υποδεικνύουν μερικές πιθανές ιδιότητες προκειμένου να εξαπλωθεί ένας νέος τρόπος παραγωγής:

* Ο νέος τρόπος εμφανίζεται σε έναν τομέα αιχμής της οικονομίας, ο οποίος μπορεί να μην αποτελεί τη βάση του παλαιού συστήματος: εν προκειμένω, μανιφακτούρα, όχι η γεωργία
* Ένας νέος τρόπος παραγωγής δεν είναι προϊόν της θέλησης να υπάρξει, αλλά ένα φυσικό ανάπτυγμα του παλαιού
* Ο νέος τρόπος παραγωγής αρχικά εξαρτάται από τον παλαιό, καταρχήν σαν πηγή γνώσης και δεξιοτήτων και δευτερευόντως σαν πηγή όλων εκείνων των αγαθών που δεν μπορεί να παράγει ο ίδιος.
* Οι δύο τρόποι παραγωγής πρέπει να μπορούν να συνυπάρχουν όσο ο νέος μεγαλώνει.
* Ο νέος τρόπος παραγωγής πρέπει να είναι ικανός να”μολύνει” και να αδυνατίσει τον παλαιό
* Σε κάποιο σημείο ο νέος τρόπος πρέπει να προσφέρει δυνατότητες που δεν μπορεί ο παλαιός
* Ο νέος τρόπος παραγωγής πρέπει να είναι σε θέση να εξαπλωθεί σε όλα τα σημαντικά πεδία, αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητο να γίνει απευθείας - η πλήρης ενσωμάτωση της γεωργίας στον καπιταλισμό είναι μια συνεχιζόμενη διαδικασία στις περισσότερες χώρες.

Η δήλωση ότι “το ελεύθερο λογισμικό είναι ο πυρήνας ενός νέου τρόπου παραγωγής” συχνά οδηγεί στο ερώτημα “πως μπορείς να φτιάξεις πλυντήρια με τον ίδιο τρόπο;” Αυτό εξαρτάται από τις παραδοχές σου σχετικά με το από τι απαρτίζεται αυτός ο τρόπος: είναι το κύριο γεγονός τεχνολογικό, το γεγονός ότι το ελαττωμένο κόστος των υπολογιστών έκανε το λογισμικό ένα δημόσιο αγαθό ή είναι κοινωνικό, και το γεγονός ότι οι άνθρωποι δουλεύουν μαζί με έναν νέο τρόπο είναι το κυριότερο;

Αν είναι το πρώτο, τότε η παραγωγή υλικών αγαθών με τον ίδιο τρόπο θα πρέπει να “αποϋλοποιηθεί”: πρέπει να να περιμένουμε την εφεύρεση εκπομπέων ύλης πριν κάτι τέτοιο γίνει πιθανό.

Αν είναι το δεύτερο, τότε υπάρχει η δυνατότητα να δώσουμε μια πιο αισιόδοξη απάντηση: τη στιγμή που η εργασία με βάση τις αρχές του ελεύθερου λογισμικού θα έχει εξαπλωθεί αρκετά πλατιά στην οικονομία ώστε να πλησιάσει τους ανθρώπους που φτιάχνουν πλυντήρια, τότε θα γνωρίζουν πως να το κάνουν. Σε κάθε επανάσταση των τελευταίων εκατό χρόνων οι άνθρωποι ξεκίνησαν να παίρνουν τον έλεγχο της εργασίας τους. Αν η επανάσταση ηττούνταν, ο έλεγχός τους χανόταν. Αν η επανάσταση νικούσε, ο έλεγχός τους αποσπούνταν απ’ αυτούς. Αλλά η δυνατότητα είναι εκεί και έχει φανεί επανειλημμένα ακόμα και αν σπάνια καταγράφεται στα βιβλία της ιστορίας. Αυτό που το ελεύθερο λογισμικό έδειξε ότι είναι νέο, είναι η δυνατότητα αυτής της μορφής εργασίας σε διευρυμένη κλίμακα, που διατηρήθηκε για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα.

Αλλά σε κάθε περίπτωση, το να περιμένεις μια απάντηση στο “ερώτημα του πλυντηρίου” τώρα, θα απαιτούσε μαγεία. Ένα απότομο άλμα, είτε τεχνολογικό είτε κοινωνικό, το οποίο δεν είναι πιθανό να συμβεί.
Οπτικοακουστικά Ελγίνεια: γιατί η κοινότητα του Ελεύθερου/Ανοικτού Λογισμικού (ΕΛ/ΛΑΚ) πρέπει να σηκώσει το γάντι;

Posted: December 15th, 2007, 2:41pm PST by Γιώργος Παπανικολάου

Στο post “Κρατική vs ομότιμης ιδιοκτησίας: η περίπτωση του ψηφιακού αρχείου της ΕΡΤ” προσέγγισα το βασικό πολιτικό, οικονομικό και ταξικό πλαίσιο που, κατά την προσωπική μου άποψη, διέπει την επιλογή της σημερινής Ελληνικής κυβέρνησης να μην διαθέσει στους Έλληνες πολίτες την δημόσια περιουσία του οπτικοακουστικού αρχείου της ΕΡΤ. Η επιλογή της κυβέρνησης να μην διαθέσει το οπτικοακουστικό αρχείο της ΕΡΤ με ελεύθερες άδειες τύπου Creative Commons ή General Public License και ακόμα παραπέρα να συνδέσει την ψηφιοποίηση του αρχείου με την εταιρεία Microsoft - που λειτουργεί με μονοπωλιακές πρακτικές στην αγορά λογισμικού - αποτελεί κατά τη γνώμη μου ένα καθαρό δείγμα γραφής. Είναι, ωστόσο, εύλογο και θεμιτό πολλοί Έλληνες πολίτες να μην συμμερίζονται αυτή την άποψη. Άλλωστε ο πλούτος μας βρίσκεται στη διαφορετικότητα μας.Υπάρχουν όμως δύο βασικά σημεία στα οποία πολλοί μπορούμε να συμφωνήσουμε:

1.Είναι ανάγκη το υλικό του αρχείου να διατεθεί με μη αποκλειστικές άδειες, αλλά άδειες κοινής ιδιοκτησίας, γιατί αυτό απαιτεί, αφενός ο σεβασμός στη δημόσια φύση του υλικού και αφετέρου υπηρετεί με καλύτερο τρόπο τις αναπτυξιακές ανάγκες της Ελληνικής οικονομίας.
2.Είναι ανάγκη το αρχείο να διατίθεται με μορφή ανοικτού προτύπου που δεν υποθηκεύει τη δημόσια περιουσία σε ιδιώτες και επιτρέπει την ισότιμη πρόσβαση των πολιτών.

Το αρχείο συγκροτείται από υλικό για τη δημιουργία του οποίου οι Έλληνες πολίτες έχουν πληρώσει μέσω εξαναγκαστικής εισφοράς. Η διάθεσή του με μη αποκλειστικές άδειες πνευματικών δικαιωμάτων αποτελεί μια μείζονα αναπτυξιακή τομή για την οικονομία καθώς θα επιτρέψει την καλύτερη δυνατή προβολή του σύγχρονου Ελληνικού πολιτισμού, μιας χώρας που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τουρισμό. Επιπλέον δίνει την δυνατότητα δυναμικού μετασχηματισμού των χώρων της ενημέρωσης και ψυχαγωγίας, της εκπαίδευσης της έρευνας και του πολιτισμού. Δημιουργεί μια θετική οικονομική “εξωτερικότητα” για πρόσωπα και επιχειρήσεις και προσδίδει στην οικονομία πολλαπλάσια δυναμική απ’ αυτή που θα προσδώσει στην ΕΡΤ (που είναι ακόμα κρατική – για πόσο;) με την μορφή αποκλειστικών εσόδων. Η αρχή της “ανοικτότητας” (Openness), τέτοιας φύσης δημοσίων πόρων αποτελεί πλέον κοινή πρακτική για τις κυβερνήσεις των ανεπτυγμένων χωρών της δύσης και των μεγάλων διεθνών οργανισμών με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τις βιοιατρικές επιστήμες, όπου έργα σαν την αλληλούχιση (διάβασμα) του ανθρώπινου γονιδιώματος -που κόστισαν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια- διέθεσαν τα δεδομένα τους εξαρχής ανοικτά, με την αποδοχή ότι η διαδικασία αυτή θα οδηγούσε στην καλύτερη οικονομική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων. Η εκπληκτική άνθιση και επιτάχυνση των βιολογικών ανακαλύψεων οφείλεται κυρίως στην υιοθέτηση αυτών των πολιτικών.

Υλικό τεκμηρίωσης των πολιτικών της “ανοικτότητας” μπορεί να βρει κανείς στον ιστότοπό μας στην αγγλική γλώσσα. Ένα πολύ ενδιαφέρον παράδειγμα στην ελληνική γλώσσα που μπορεί να διαβάσει κανείς, βρίσκεται στο κείμενο του Tom Steinberg “ Τα δημόσια δεδομένα, η κοινή περιουσία, και η δημοκρατία στο Ηνωμένο Βασίλειο” και αφορά σε δημόσια γεωγραφικά δεδομένα που διεκδικήθηκαν με εκστρατεία της εφημερίδας Guardian.
Η υιοθετούμενη σήμερα πολιτική από την κυβέρνηση και την ΕΡΤ εξυπηρετεί μόνο τα πολύ στενά συμφέροντα των μονοπωλητών της ενημέρωσης και της ψυχαγωγίας, κοινώς τμήμα των περιώνυμων “διαπλεκόμενων” που τόσο η συμπολίτευση όσο και η αντιπολίτευση αρέσκονται στο να καταγγέλλουν συνεχώς.

Η επιλογή του κλειστού και ιδιωτικού φορμάτ ψηφιοποίησης εκτός του ότι είναι εθνικά επικίνδυνη, παραβιάζει την ισοπολιτεία που καθιερώθηκε στα συντάγματα των σύγχρονων δημοκρατιών μετά από μακροχρόνια πάλη των πολιτών.

Ποιος όμως πρέπει να σηκώσει το γάντι σ’ αυτή την πρόκληση;

Σύσσωμη η ελληνική κοινωνία. Η ακαδημαϊκή κοινότητα, οι πολιτιστικοί φορείς, οι δημιουργοί και καλλιτέχνες, οι απλοί καταναλωτές, οι επιχειρηματίες του τουρισμού, της ενημέρωσης (εκτός από λιγοστούς), των επικοινωνιών και της διασκέδασης, η τοπική αυτοδιοίκηση. Οι φορολογούμενοι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα χρήματα των οποίων υλοποιείται το έργο. Οι δικτυωμένοι πολίτες του πλανήτη που έχουν συμφέρον ελεύθερης πρόσβασης στο υλικό.

Ποιος και γιατί πρέπει να βρίσκεται στην πρωτοπορία του αγώνα για ανάκτηση του δημόσιου πλούτου;

Η Ελληνική κοινότητα του ΕΛ/ΛΑΚ (Ελεύθερο λογισμικό / Λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα).

Γιατί, η πρωτοποριακή δράση ανώνυμων και επώνυμων μελών της χάρισε στην ανθρωπότητα σήμερα ελεύθερους πόρους κοινωνικής δικτύωσης, ελεύθερους παραγωγικούς πόρους λογισμικού, ελεύθερους εκπαιδευτικούς πόρους όπως η Wikipedia και τα περιοδικά ανοικτής πρόσβασης.

Γιατί οι νομικές μορφές ιδιοκτησίας Creative Commons και General Public License είναι τα πρωτοπόρα δημιουργήματα του αγώνα του κινήματος του ελεύθερου/ανοικτού λογισμικού όλου του πλανήτη. Γιατί γνωρίζει καλύτερα απ’ όλους να οργανώνεται σε P2P πρότυπα και να παράγει κοινή, ελεύθερη αξία.

Γιατί είναι φορέας ενός μοναδικού ήθους και υπαρξιακού βιώματος, αυτό της προσφοράς του προσωπικού δημιουργικού πάθους στο κοινωνικό σύνολο, είτε με ανιδιοτέλεια είτε για την απόκτηση φήμης. Το ήθος της βρίσκεται σε αντιδιαστολή με το πάθος της “καρέκλας” και της εξουσίας που διαπερνά τους περισσότερους από τους άλλους χώρους οργάνωσης της κοινωνικής δράσης στην Ελλάδα.

Όλες αυτές οι ιδιότητες την κάνουν πρωτοπόρο μιας εφικτής ευρύτερης συσπείρωσης των κοινωνικών δυνάμεων που απαιτείται για την επιτυχή έκβαση του εγχειρήματος.

Η Ελληνική κοινότητα του ΕΛ/ΛΑΚ έχει μπροστά της να αντιμετωπίσει μια πρόκληση που της δίνει μια μοναδική ευκαιρία:

Να σπάσει το φράγμα της απομόνωσης από τις ευρύτερες κοινωνικές δυνάμεις. Να δείξει ότι είναι φορέας ενός μοναδικού και αξιοθαύμαστου πολιτισμού και πανανθρώπινων αξιών. Να στείλει στ’ αζήτητα τους μισθοφόρους ορισμένων ΜΜΕ που θέλουν να συκοφαντήσουν και να ταυτίσουν το κίνημα του ελεύθερου λογισμικού, στην χειρότερη περίπτωση με ένα “παραβατικό” κίνημα και στην ηπιότερη με “περιθωριακά”, “φρικιά” της τεχνολογίας.

Αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία ανάδειξης της επανάστασης που φέρνει στην οικονομική παραγωγή και την κοινωνική οργάνωση το ΕΛ/ΛΑΚ.

Μπροστά της ανοίγεται ο δρόμος να πετύχει απέναντι στην κοινή γνώμη όσα θα πετύχαινε μετά από πολλά χρόνια επίπονης προσπάθειας.

Στο δίλημμα αυτό καλείται να απαντήσει σήμερα και να οργανώσει τον αγώνα του. Χωρίς αποκλεισμούς, χωρίς ηγεμονισμούς, με μετριοπάθεια, διάλογο και επιμονή. Η νίκη θα είναι τελικά δική της. Οι καιροί είναι με το μέρος της. Η κοινωνία θα έρθει με το μέρος της. Αρκεί να μάθει.

Καθώς οι ομότιμες μορφές ιδιοκτησίας αποτελούν θεσμικά μορφές πανανθρώπινου μοιράσματος του πλούτου, οι σύμμαχοι βρίσκονται σε όλο τον πλανήτη, είναι δυνητικά δισεκατομμύρια δικτυωμένοι πολίτες (η πρώτη έκκληση διεθνούς δημοσιοποίησης αναρτήθηκε ήδη στο αγγλικό blog του P2P). Το μόνο ερώτημα είναι πόσο γρήγορα θα επιτευχθεί ο στόχος.

Το ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ δεν αποτελεί μόνο τα Ελγίνεια του σύγχρονου ελληνισμού αλλά θα μεταβληθεί σε έναν αγώνα όμοιο με αυτόν για την επιστροφή των μαρμάρων. Ακόμα και αν διαρκέσει χρόνια και αλλάξουν πολλές κυβερνήσεις, ο αγώνας θα συνεχίζεται μέχρι την τελική δικαίωση. Το ζήτημα είναι ότι όσο γρηγορότερα κατανοήσει η Ελληνική πολιτεία ποια είναι η ορθολογιστικά επιβεβλημένη λύση, τόσο γρηγορότερα θα απολαύσει η ελληνική οικονομία και ο Έλληνας πολίτης τους ευεργετικούς της καρπούς.

Στην ζοφερή οικονομική πραγματικότητα που υπόσχεται χειροτέρευση, η εναλλακτική οικονομία που ξεπήδησε μέσα από το κίνημα του ελεύθερου λογισμικού προβάλει σαν μια φωτεινή εναλλακτική.
Κρατική VS ομότιμης ιδιοκτησίας: η περίπτωση του ψηφιακού αρχείου της ΕΡΤ

Posted: December 11th, 2007, 10:34am PST by Γιώργος Παπανικολάου

Σε επανειλημμένα posts (”Άδειες General Public και Creative Commons: η ειδοποιός διαφορά” και “H ελληνική μικροαστική αριστερά και η ομότιμη προοπτική“) σε τούτο το ομότιμο βήμα ανοικτού διαλόγου, προσπαθήσαμε να τονίσουμε τη διαφορά της κρατικής από την ομότιμη ιδιοκτησία και να οριοθετήσουμε στους αναγνώστες το τι αποτελεί τη σφαίρα των “κοινών”. Το παράδειγμα της ΕΡΤ προσφέρεται για να γίνει αυτό ξεκάθαρα κατανοητό από τους περισσότερους.Με τυμπανοκρουσίες και την παρουσία των υπουργών Θ. Ρουσόπουλου και Γ. Αλογοσκούφη ξεκίνησε με εναρκτήρια εκδήλωση το

PLANET P2P » Items by Γιώργος Παπανικολάου

Feeds

Items by Γιώργος Παπανικολάου

Posted: March 22nd, 2008, 4:26pm PDT by Γιώργος Παπανικολάου

Posted: March 17th, 2008, 5:55am PDT by Γιώργος Παπανικολάου

Posted: March 16th, 2008, 1:41pm PDT by Γιώργος Παπανικολάου

Posted: February 28th, 2008, 12:23am PST by Γιώργος Παπανικολάου

Posted: February 1st, 2008, 1:52pm PST by Γιώργος Παπανικολάου

Posted: January 29th, 2008, 1:44pm PST by Γιώργος Παπανικολάου

Posted: January 6th, 2008, 3:41pm PST by Γιώργος Παπανικολάου

Posted: December 15th, 2007, 2:41pm PST by Γιώργος Παπανικολάου

Posted: December 11th, 2007, 10:34am PST by Γιώργος Παπανικολάου