PLANET P2P » Items by Βασίλης Κωστάκης

Items by Βασίλης Κωστάκης

Hardware “Ανοικτού Κώδικα”

Posted: November 1st, 2008, 9:14am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Φτιάξ’ το. Μοίρασου το.

Μπορεί το hardware ανοιχτού κώδικα να λειτουργήσει;

Στο περιοδικό Wired σχετικό άρθρο.

Internet Censorship

Posted: October 26th, 2008, 2:52pm PDT by Ηλίας Κατσούρας

Αν δε μπορείτε να δείτε το video, κάντε click εδώ.

Η ανοικτή/ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση

Posted: October 14th, 2008, 2:26pm PDT by Βασίλης Κωστάκης

Θα προσπαθήσω πολύ σύντομα, τηλεγραφικά σχεδόν, να συνοψίσω το περιεχόμενο μιας επικείμενης παρουσίασής μου στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Τάλιν σχετικά με την ανοικτή/ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση (open access) που παράγεται από τα πανεπιστήμια και άλλα δημόσια ιδρύματα. Η επιχειρηματολόγηση της παρουσίασης βασίζεται σε εμπειρικές έρευνες και θεωρητικά άρθρα διαφόρων αξιόλογων επιστημόνων.

Η διασπορά και η διάδοση της γνώσης συντελούν στη(ν)

=> πνευματική ανάπτυξη

=> συλλογική μάθηση

=> αποφυγή κινδύνου περιττής επανάληψης της έρευνας

=> αύξηση του αντίκτυπου της έρευνας

=> καινοτομία

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με σχετικές έρευνες, ένα ιδιαίτερα μεγάλο τμήμα των ερευνητών και επιστημόνων είναι θετικό προς την ιδέα της ανοικτής/ελεύθερης πρόσβασης στη γνώση. Εξάλλου πρόκειται για γνώση που παράγεται από ιδρύματα χρηματοδοτούμενα από δημόσιους πόρους και οφείλει να είναι δημόσιο αγαθό.

Η ανάγκη για προσεκτικό σχεδιασμό μιας εθνικής και παγκόσμιας «στρατηγικής πρόσβασης» είναι κάτι παραπάνω από προφανής. Η θεσμοθέτηση των γνωσιακών Κοινών (η των Κοινών της γνώσης) θα εμβαθύνει τις συνεργασίες μεταξύ επιστημόνων, πολιτών, πολιτείας, επιχειρήσεων και χωρών πετυχαίνοντας το 1+1>2. Η πρόσβαση στην κοινή γνώση θα είναι ελεύθερη, ενώ αυτοί που θα αποκομίζουν χρηματικά κέρδη από την εκμετάλλευση μέρους των γνωσιακών Κοινών θα πρέπει να επιστρέφουν μέρος των κερδών (στα Κοινά) προς την ενίσχυση της παραγωγής γνώσης.

Ο Yochai Benkler μιλάει για την αυτονομία τον έλεγχο και την πολιτιστική εμπειρία

Posted: September 21st, 2008, 9:10am PDT by Γιώργος Παπανικολάου

Μια συνέντευξη που αξίζει την προσοχή σας. Για τους επισκέπτες που δεν έχουν την δυνατότητα να την παρακολουθήσουν εξαιτίας γλωσσικών φραγμών, προσπαθώ να παραθέσω μια ελεύθερη παρουσίαση των ιδεών της, ελπίζω χωρίς να αλλοιώνω το αρχικό περιεχόμενο.

Μιλώντας για αυτονομία, με τον ποιό απλό τρόπο εννοούμε τη δυνατότητα να δημιουργούμε από μόνοι μας, για εμάς και χωρίς να χρειάζεται να ζητήσουμε την άδεια κάποιου ή οι ενέργειές μας να υποβάλονται στον έλεγχο κάποιο άλλου. Η βιομηχανική οικονομία της πληροφορίας μετατόπισε τον έλεγχο της εμπειρίας σε λίγα χέρια καθώς τα μέσα παραγωγής της συγκεντρώθηκαν σε λίγους εμπορικούς παραγωγούς. Με το τρόπο αυτό η εμπειρία έγινε περισσότερο ελεγχόμενη όπως και η κοινωνική συζήτηση, μετατρέποντας την πλειονότητα σε παθητικούς λήπτες - καταναλωτές. Η οποιαδήποτε προσπάθεια συμμετοχής σαν παραγωγός πολιτισμού σε μεγάλο βαθμό προϋποθέτει την ανάγκη της λήψης κάποιας μορφής άδειας απ’ αυτούς που ελέγχουντα μέσα.

Η μεγάλη αλλαγή σήμερα, είναι ότι μέσα από την αλλαγή της τεχνολογίας τόσο την ψηφιακή όσο και αυτή των δικτύων, οι άνθρωποι μπορούν να βρουν περισσότερη πληροφορία, να την οικειοποιηθούν και να τη χρησιμοποιήσουν για τη δική τους έκφραση, επικοινωνόντας με τους άλλους και σχηματίζοντας κοινότητες οποτεδήποτε η συνεργασία είναι αναγκαία, χωρίς να εξαρώνται από ένα περιορισμένο αριθμό θεσμών των οποίων την συγκατάθεση θα πρέπει κάθε φορά να αποσπάσουν.

Αυτοί που ασκούσαν (-ασκούν) τον έλεγχο της εμπειρίας, σήμερα αντιστέκονται απέναντι σ’ αυτή την τάση, πολύ απλά γιατί η διατήρηση του ελέγχου είναι πάντα καλή γι’ αυτόν που τον έχει. Σαν αποτέλεσμα εκτυλίσσονται μια σειρά από εκστρατείες, άλλες συνειδητές (όπως του Χόλυγουντ για τα πνευματικά δικαιώματα) άλλες λιγότερο, από ανθρώπους που εκφράζουν περισσότερο μια μορφή άγχους ή φόβου όπως πχ για τα ζητήματα ασφαλείας του διαδικτύου ή το πρόβλημα της εξασφάλισης της ποιότητας, που όμως καταλήγουν να χρησιμεύουν σαν δικαιολογίες για τον εναγκαλισμό και την υποστήριξη του συστήματος ελέγχου που αποσταθεροποιείται από τους σύγχρονους τεχνολογικούς και κοινωνικούς μετασχηματισμούς. Το αποτέλεσμα είναι μερικές φορές να βλέπουμε την προσπάθεια επιβολής νομικών μέτρων και ελέγχου εκεί που δεν είναι πλέον αναγκαία, ή ακόμα μια δημόσια αντιπαράθεση σε μια προσπάθεια να υποστηριχθεί ο ρόλος και η λειτουργία των παραδοσιακών “ελεγκτών”.

Ένα από τα σημαντικότερα πεδία που εμφανίζεται το φαινόμενο είναι αυτό της εκπαίδευσης. Για παράδειγμα εκπαιδευτικοί που συμβουλεύουν τους σπουδαστές να μην χρησιμοποιούν εναλλακτικές, ανοικτές πηγές πληροφόρησης όπως η Wikipedia. Και αυτό γιατί μια τέτοια προσέγγιση αποσταθεροποιεί το σύστημα και την βασική αρχή στην οποία είναι δομημένο, δηλαδή ότι ο δάσκαλος είναι κάτοχος της εξουσίας και της αυθεντίας, γνωρίζει επακριβώς ποιό είναι το σύνολο των εγκεκριμένων ή των δυνητικά επιτρεπόμενων δεδομένων. Οι μαθητές πρέπει να αναφέρονται στην αυθεντία και δεν διδάσκεται η οπτική ότι μπορούν να υπάρχουν διάφορες πηγές απέναντι στις οποίες πρέπει πάντα να στεκόμαστε κριτικά σε μια αέναη διαδικασία έρευνας.

Ένα από τα πράγματα που θα πρέπει να συμβεί στα πλαίσια ενός ριζικά αποκεντρωμένου συστήματος είναι ότι θα πρέπει όλοι να μάθουμε ότι πρέπει πάντα να είμαστε κριτικοί αναγνώστες. Αυτό αποτελεί μια ριζική αλλαγή απέναντι στο παραδοσιακό σύστημα που είχαμε συνηθίσει, απαντώντας στο ερώτημα “πως γνωρίζω ότι αυτό είναι αλήθεια;” με την αναδρομή σε κάποια αρχή - αυθεντία (ποιός το είπε; που δημοσιεύθηκε;). Αντίθετα θα πρέπει να αναπτύξουμε νέες δυνατότητες: να μπορούμε να ανατρέχουμε σε πολλαπλές πηγές και κριτικά να τους αποδίδουμε το ιδιαίτερο βάρος τους προκειμένου να καταλήγουμε σε ένα συμπέρασμα χωρίς να αναγνωρίζουμε την πλήρη αυθεντία σε μια πηγή.

Αυτό αποτελεί ένα άλλο πεδίο ελέγχου, που προσπαθεί να πείσει τους ανθρώπους να συνεχίσουν να πιστέουν ότι έχουν απόλυτη ανάγκη την αυθεντία, το “υπεύθυνο” - εντεταλμένο πρόσωπο προκειμένου να αποσαφηνίσει τι είναι αξιόπιστο, τι είναι υψηλής ποιότητας τι είναι κακό ή τι είναι καλό. Στο πεδίο αυτό οι ελέγχοντες σε πολλές περιπτώσεις είναι λιγότερο συνειδητοί (σε σύγκριση για παράδειγμα με το Χόλυγουντ). Οι άνθρωποι που είναι σήμερα δημόσιοι ομιλητές βαθιά μέσα τους συνεχίζουν ως επι το πλείστον να πιστεύουν στις παλιές παραδοσιακές αξίες που τους αποδίδουν εξουσία και σημασία.

Βλεπουμε λοιπόν διάφορα δείγματα αντίστασης των “ελεγχόντων” που αποσκοπούν να συνεχίσουν την αναπαραγωγή των παλαιών μοντέλων προσπαθώντας ταυτόχρονα να διατηρήσουν τα προνόμια που κατέχουν μέσα στο σύστημα.

Το πραγματικό πρόβλημα της εκπαίδευσης και πως τα νέα μέσα μπορούν να μας βοηθήσουν

Posted: August 31st, 2008, 1:43pm PDT by Γιώργος Παπανικολάου

Πρόκειται για μια πολύ καλή ομιλία του Michael Wesch, που περιγράφει την πραγματική του εμπειρία με τους φοιτητές του στο Πανεπιστήμιο του Kansas. Η διάλεξη δόθηκε στο Πανεπιστήμιο της Manitoba τον Ιούνιο του 2008 και αξίζει την υπομονή σας καθώς έχει μεγάλη διάρκεια. Δείχνει τον δρόμο που θα μπορούσε να ακολουθήσει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα αυτή την ιστορική εποχή της επιβλημένης από την κρίση του επαναδιαπραγμάτευσης.

Ανοιχτή επιστολή του ιδρύματος για τις ομότιμες εναλλακτικές

Posted: June 29th, 2008, 11:29am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Normal 0 MicrosoftInternetExplorer4

/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Κανονικός πίνακας"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman";}

Αγαπητές φίλες και φίλοι,

Σε λίγους μήνες κλείνει ένας χρόνος από την έναρξη της λειτουργίας του ελληνικού ιδρύματος για της ομότιμες εναλλακτικές (P2P foundation). Στο σύντομο αυτό χρονικό διάστημα προσπαθήσαμε -άγνωστο αν τα καταφέραμε- να προβάλλουμε την ομότιμη προοπτική. Οι δυναμικές που διαμορφώνουν και διαμορφώνονται από το ομότιμο κίνημα πιστεύουμε ότι δεν οδηγούν σ’ έναν ενδιάμεσο δρόμο, αλλά σε κάτι νέο και φρέσκο που διαπερνά και διεμβολίζει την κουρασμένη αριστερά και τον αστραφτερό νεοφιλελευθερισμό.

Κατά τη προσπάθεια αυτή γράψαμε κείμενα, μεταφράσαμε δοκίμια, ανταλλάξαμε emails, καλέσαμε για διάφορα εγχειρήματα, πετύχαμε και αποτύχαμε. Δυστυχώς ο ελεύθερος χρόνος μας (ιδίως την ερχόμενη χρονιά) είναι αρκετά περιορισμένος, μα οι ελπίδες που γεννιούνται μέσα από το ομότιμο κίνημα είναι πολλές. Τουλάχιστον τόσες, που σε αυτό το θρυμματισμένο κόσμο, σε κάνουν να πιστεύεις ότι υπάρχει δυνατότητα όχι απλά να ξανακολλήσουν τα κομμάτια του, αλλά να δημιουργήσουμε έναν νέο. Το μέλλον είναι στο «μαζί». Δεν απαιτούμε, αλλά δημιουργούμε την κοινωνία που θέλουμε, μέσα στην κοινωνία που θέλουμε να ξεπεράσουμε.

Με την επιστολή αυτή θα θέλαμε να καλέσουμε ανθρώπους που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στο «μαζί», με οποιοδήποτε τρόπο, διαθέτοντας όσο χρόνο έχουν και θέλουν, να στείλουν ένα email στη γνωστή διεύθυνση (σε αυτή που ίσως σας έχει κουράσει μερικές στιγμές, με τα αμέτρητα emails).

Ευχαριστούμε πραγματικά για την μέχρι τώρα υποστήριξη.

Με αγωνιστικούς χαιρετισμούς,

Το ελληνικό ίδρυμα για τις ομότιμες εναλλακτικές

Πράττειν, Σχέδιο και Ουτοπία

Posted: June 21st, 2008, 7:39am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Normal 0 false false false EL X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4

/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Κανονικός πίνακας"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

<Εν αρχή ήταν ο ανοικτός κώδικας\

η ανάδυση των Κοινών και της ομότιμη παραγωγής\

ο σχεδιασμός και δημιουργία του λογισμικού\

η παραγωγή πολιτισμού>

<Το δικό μου πράττειν είναι μέρος μιας νέας μορφής κοινωνικής δημιουργίας\

πέρα από την οργανωμένη εργασία\

πέρα από ιεραρχίες\

πέρα από κέντρα αποφάσεων\

πέρα από ανταγωνιστικές σχέσεις παραγωγής\

πέρα από την αποκλειστική ιδιοκτησία\

είναι το διανεμημένο πράττειν\

η διανεμημένη δημιουργικότητα, η κοινωνική έμπνευση και καινοτομία\

το πράττειν των άλλων είναι προϋπόθεση του δικού μου πράττειν\

επανήλθε στις ρίζες του, καθώς είναι εγγενώς συλλογικό, κοινωνικό, ορχηστρικό>

<Ο ανοικτός κώδικας έφερε τον ανοικτό σχεδιασμό στη δημιουργία υλικών προϊόντων και συστημάτων\

για την τεχνολογία, την μηχανική και άλλες επιστήμες\

προς μια παγκόσμια, συνεργατική, βιώσιμη παραγωγή\

παραγωγή σχέσεων, παραγωγή πολιτισμού και γνώσης\

παραγωγή ελπίδας\

παραγωγή ελευθερίας>

<Ο ανοικτός κώδικας έφερε τον ανοικτό σχεδιασμό πολιτισμού>

<Εν αρχή η ελευθερία είναι ανάγκη, αίσθημα, έμπνευση\

που ύστερα γίνεται έννοια και λέξη\

που προϋποθέτει σχεδιασμό και δημιουργία\

αέναη προσπάθεια για εμπλουτισμό και βελτίωση της λέξης\

το πράττειν είναι όμως εγγενώς συλλογικό και διανεμημένο\

συνεπώς η λέξη και η έννοια οφείλει να είναι προϊόν συλλογικής και διανεμημένης εργασίας\

εθελοντικής εργασίας\

αλλιώς θα είναι αλλοτριωμένη δημιουργία>

<Ο ανοικτός σχεδιασμός θα είναι μέρος των Κοινών\

κοινός μας πλούτος, κοινή μας παραγωγή, κοινό μας πράττειν\

και ίσως τότε η δημοκρατία να βρει την ουσία της\

να γίνει μέσο για τον ανοικτό σχεδιασμό των οικονομιών και των κοινωνιών\

τον αέναο, συλλογικό σχεδιασμό αυτών\

πέρα από ιεραρχίες\

πέρα από κέντρα αποφάσεων>

<Ω ναι, βλέπω τη μέρα αυτή να έρχεται\

τη μέρα του ανοικτού κώδικα, του ανοικτού σχεδιασμού των πολιτισμών\

την βλέπω να βρίσκεται στην αγκαλιά της Ουτοπίας>

<Μα μην ανησυχείς, δεν ήρθε το τέλος της ιστορίας! H πρόοδος των πολιτισμών δεν είναι άλλωστε η συνειδητοποίηση της Ουτοπίας;>

ΕΡΤ και BBC: Άδεια Creative Archive

Posted: June 13th, 2008, 4:56am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί απόσπασμα από το περιεχόμενο της υπό κατασκευής πλατφόρμας set it free για την απελευθέρωση του οπτικοακουστικού αρχείου της ΕΡΤ.

Η άδεια Creative Archive: ο τρόπος διάθεσης του αρχείου του BBC

Το BBC διαχειρίστηκε το ζήτημα της διάθεσης του οπτικοακουστικού του αρχείου στο Βρετανικό κοινό, αναπτύσσοντας μια παραλλαγή μη αποκλειστικής άδειας ειδικά προσαρμοσμένης για τη διάθεση ραδιοτηλεοπτικού υλικού σύμφωνα με τις ανάγκες και τους διαθέσιμους πόρους του Ηνωμένου Βασιλείου. Τον Απρίλιο του 2005 σύστησε το Creative Archive Licence Group με ιδρυτικά μέλη το BBC, το bfi, το Channel 4 και το Ανοικτό Πανεπιστήμιο, με σκοπό να διαμορφώσουν τους όρους ενός ενιαίου σχήματος αδείας που θα επέτρεπε την ελεύθερη διάθεση οπτικοακουστικού υλικού. Η άδεια αυτή ονομάστηκε Creative Archive Licence και δημιουργήθηκε ειδικά για τις ανάγκες διανομής εικόνων, ταινιών και ήχου.

Οι όροι της άδειας Creative Archive συνοπτικά

Υπάρχουν πέντε βασικοί κανόνες με τους οποίους πρέπει να συμφωνήσει όποιος προτίθεται να χρησιμοποιήσει το τηλεοπτικό υλικό που διατίθεται από τις άδειες Creative Archive. Την σύντομη παρουσίαση στα ελληνικά που ακολουθεί μπορείτε να τη βρείτε στον ιστοτόπο του οργανισμού και περισσότερα για την άδεια εδώ.

1. Μη εμπορική χρήση (Non-commercial)
Αυτό σημαίνει ότι μπορείς να χρησιμοποιήσεις το περιεχόμενο του αρχείου με τις άδειες Creative Archive, για προσωπική σου χρήση και για μη κερδοσκοπική εκπαιδευτική χρήση, όχι όμως να το πουλήσεις και να αποκτήσεις οικονομικό όφελος από το περιεχόμενο του αρχείου.

2. Παρόμοια Διανομή (Share-Alike)
Αυτό σημαίνει ότι το περιεχόμενο του αρχείου εκχωρείται σε σένα κάτω από τους όρους που καθορίζει η άδεια Creative Archive και αν επιθυμείς να το χρησιμοποιήσεις, ο,τιδήποτε δημιουργείς ή παράγεις μ’ αυτό (δηλ. παράγωγη εργασία) διέπεται από την ίδια άδεια. Είναι απλό!

3. Αναφορά (Crediting (Attribution))
Είναι δικό σας ζήτημα να σιγουρέψετε ότι γνωρίζουν όλοι αυτό που δημιουργήσατε, αλλά είναι επίσης απαραίτητο να σιγουρέψετε ότι ο καθένας που συνέβαλε σ’ ένα κομμάτι του περιεχομένου αναγνωρίζεται εξίσου. Εναπόκειται στη δημιουργικότητά σας ο τρόπος αναφοράς της συμβολής των άλλων!

4. Ούτε υπερθεματική ούτε μειωτική χρήση (No Endorsement and No derogatory use)
Το περιεχόμενο του αρχείου σας παρέχεται προκειμένου να σας επιτρέψει να το χειριστείτε δημιουργικά και όχι για καμπάνιες, πρόχειρες ρητορείες, ή για να μειώσετε άλλους! Μην το χρησιμοποιείτε για να προωθήσετε πολιτικούς, φιλανθρωπικούς ή διαφημιστικούς σκοπούς και θυμηθείτε ότι πρέπει να μεταχειρίζεστε τους άλλους και τη δουλειά τους με τον ίδιο τρόπο που θα περιμένατε και σεις να μεταχειριστούν τη δική σας… με σεβασμό!

5. UK (Ηνωμένο Βασίλειο)

Το περιεχόμενο του αρχείου διατίθεται στους χρήστες ευρυζωνικών συνδέσεων εντός του Ηνωμένου Βασιλείου για χρήση κυρίως εντός του Ηνωμένου Βασιλείου.

Πώς θα μπορούσε να διατεθεί το υλικο του οπτικοακουστικού αρχείου της ΕΡΤ;

Η πολιτική του BBC δείχνει τη γενική κατεύθυνση με την οποία πρέπει να λειτουργήσει κάθε σύγχρονος δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός την εποχή της κοινωνίας της πληροφορίας. Η πρωτοβουλία “Λευτεριά στο αρχείο της ΕΡΤ” προτείνει στο κείμενο θέσεων και αφετηρίας ανοιχτού δημόσιου διαλόγου:

“…Όλοι πρέπει να έχουν το δικαίωμα να αποθηκεύουν, να αντιγράφουν, να μετασχηματίζουν, να ξαναπαρουσιάζουν και να αναδιανέμουν αυτό το υλικό ελεύθερα χωρίς να πληρώνουν και χωρίς να υποβάλλονται σε γραφειοκρατικές διαδικασίες. Τα παράγωγα προϊόντα αυτής της δημιουργικότητας θα πρέπει να μπορούν να διατίθενται ελεύθερα με τον όρο ότι και αυτά με τη σειρά τους δεν θα αποτελούν αποκλειστική ιδιοκτησία κανενός, αλλά θα υπόκεινται στο ίδιο νομικό καθεστώς ελεύθερης χρήσης. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η καινοτομία και η συλλογική δημιουργικότητα…”

Η απόφαση που θα προκύψει τελικά, εφόσον ένας τέτοιος διάλογος καταστεί δυνατός, θα πρέπει να εξειδικεύει την άδεια λαμβάνοντας υπόψιν τις αναπτυξιακές ανάγκες της χώρας. Για παράδειγμα, η διάθεση του αρχείου μόνο στην Ελληνική επικράτεια (όπως συμβαίνει στην Creative Archive Licence) θα στερούσε από μια τουριστική χώρα σαν την Ελλάδα μια ευκαιρία για διεθνή προβολή του πολιτισμού της, ενώ η διάθεση και για εμπορικούς σκοπούς θα επέτρεπε την ανάπτυξη μιας νέας δυναμικής αγοράς με την άνθιση των μικρών ενημερωτικών και ψυχαγωγικών μέσων, συντηρούμενων ακόμα και από αυτοοργανωτικές κινήσεις πολιτών, την τοπική αυτοδιοίκηση ή και εκπαιδευτικά ιδρύματα διευρύνοντας έτσι τη δημοκρατία.

“…σε μια σύγχρονη δημοκρατία, τέτοια που η Ελλάδα ισχυρίζεται ότι είναι, οι τελικές αποφάσεις σε κρίσιμα θέματα που αφορούν όλους τους πολίτες, εμπλέκουν πολλαπλούς εταίρους με συμφέροντα, πολιτικά κόμματα και κοινωνικά κινήματα, πρέπει να λαμβάνονται μετά από ανοικτή δημόσια διαβούλευση. Μια τέτοια διαδικασία ζητάμε να ξεκινήσει σήμερα, έστω και καθυστερημένα, για να συνδιαμορφώσουμε όλοι μαζί αποφάσεις που μπορούν να σημαδέψουν μακροπρόθεσμα τις προοπτικές της κοινωνίας μας…” [βλ. κείμενο θέσεων]

Το κανάλι για το ομότιμο κίνημα

Posted: June 10th, 2008, 5:13am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Τo κανάλι για το ομότιμο κίνημα περιέχει μια συλλογή με θεμελιώδη βίντεο, ανεβασμένα στο youtube, σχετικά με διάφορες πτυχές της ομότιμης προοπτικής. Ένας από τους στόχους αυτού του εγχειρήματος είναι να μεταφραστούν κάποια από τα βίντεο στα Ελληνικά και ακόμη να φτιάξουμε τα δικά μας βίντεο που θα απευθύνονται στο Ελληνικό κοινό. Αν θέλετε να συμμετάσχετε στη προσπάθεια υποτιτλισμού, αν έχετε τεχνικές γνώσεις, αν γενικότερα πιστεύετε ότι θα μπορούσατε με κάποιον τρόπο να βοηθήσετε στη λειτουργία και αναβάθμιση του καναλιού, παρακαλώ επικοινωνήστε στο kostakis.b AT gmail.com.

Περίληψη: Coase’s Penguin, or, Linux and The Nature of the Firm

Posted: June 6th, 2008, 5:47am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί απόσπασμα από το περιεχόμενο της υπό κατασκευής πλατφόρμας set it free για την απελευθέρωση του οπτικοακουστικού αρχείου της ΕΡΤ.

Ιστοσελίδα του Yochai Benkler
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Yale Low Journal. Η περίληψη και το πλήρες κείμενο (pdf) του άρθρου στα αγγλικά μπορούν να ανακτηθούν εδώ.

Περίληψη
Για δεκαετίες η αντίληψή μας σχετικά με την οικονομική παραγωγή ήταν ότι οι άνθρωποι διευθετούν τις παραγωγικές διαδικασίες με έναν από τους δύο ακόλουθους τρόπους: είτε ως εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις, ακολουθώντας τις οδηγίες των προϊσταμένων τους, είτε σαν ιδιώτες στις αγορές, ακολουθώντας τη διακύμανση των τιμών. Αυτή η διχοτόμηση αναγνωρίστηκε αρχικά στο πρώιμο έργο του νομπελίστα Ronald Coase, και αναπτύχθηκε αναλυτικότερα στο έργο του νεοθεσμικού (neo-institutional) οικονομολόγου Oliver Williamson.

Τα τελευταία τρία ή τέσσερα χρόνια, η δημόσια προσοχή έχει επικεντρωθεί στο κοινωνικοοικονομικό φαινόμενο που άρχισε πριν δεκαπέντε χρόνια στο κόσμο της ανάπτυξης του λογισμικού. Αυτό το φαινόμενο, το επονομαζόμενο κίνημα του ΕΛ/ΛΑΚ (ελεύθερου λογισμικού / λογισμικού ανοικτού κώδικα), περιλαμβάνει χιλιάδες ή δεκάδες χιλιάδες προγραμματιστές οι οποίοι συνεισφέρουν σε μεγάλης ή μικρής κλίμακας έργα, όπου η κύρια αρχή οργάνωσης είναι ότι το λογισμικό παραμένει ελεύθερο έναντι των περισσοτέρων περιορισμών σχετικά με την αντιγραφή και την κοινή χρησιμοποίηση του. Αντίθετα με τη παραδοσιακή έννοια της ιδιοκτησίας, το λογισμικό δεν ανήκει σε κανέναν αποκλειστικά, με την παραδοσιακή έννοια του να είναι σε θέση να ελέγξει τη χρήση, την ανάπτυξη ή τον χαρακτήρα του. Το αποτέλεσμα όλων αυτών, είναι η ανάδυση μιας παλλόμενης, καινοτόμας και παραγωγικής συνεργασίας, όπου οι συμμετέχοντες δεν βρίσκονται οργανωμένοι σε επιχειρήσεις και οι ενέργειες τους δεν εξαρτώνται από τον μηχανισμό της αγοράς.

Σε αυτή την εργασία δείχνω ότι ενώ το ελεύθερο λογισμικό είναι κάτι παραπάνω από ορατό, στην πραγματικότητα αποτελεί μόνο ένα παράδειγμα ενός ευρύτερου κοινωνικοοικονομικού φαινομένου. Προτείνω, λοιπόν, ότι είμαστε μάρτυρες της ανάδυσης μιας νέας, τρίτης μορφής παραγωγής στο ψηφιακά δικτυωμένο περιβάλλον. Ονομάζω αυτή τη μορφή ως “βασισμένη στα Κοινά ομότιμη παραγωγή” (commons-based peer production), διαχωρίζοντάς την από τα μοντέλα επιχειρήσεων και αγορών που βασίζονται στην ιδιοκτησία και τις συμβάσεις. Το κύριο χαρακτηριστικό της είναι ότι ομάδες πολιτών συνεργάζονται επιτυχημένα σε έργα μεγάλης κλίμακας, ωθούμενοι από πολλά διαφορετικά κίνητρα και ποικίλες κοινωνικές επιταγές, και όχι ακολουθώντας τις τιμές της αγοράς ή διαταγές προϊσταμένων.

Επίσης, το άρθρο εξηγεί γιατί η νέα αυτή μορφή παραγωγής έχει συστημικά πλεονεκτήματα έναντι των αγορών και των διαχειριστικών ιεραρχιών όταν το αντικείμενο της παραγωγής είναι η πληροφορία ή ο πολιτισμός, και που το απαραίτητο για την παραγωγή επενδυτικό κεφάλαιο (δηλαδή οι Η/Υ και τα μέσα επικοινωνίας) είναι σε μεγάλο βαθμό κατανεμημένο και όχι συγκεντρωμένο. Πιο συγκεκριμένα, αυτή η μορφή παραγωγής υπερτερεί αυτής των εταιριών και αγορών για δύο λόγους. Πρώτον, είναι καλύτερη στο να αναγνωρίζει και να αναθέτει στο ανθρώπινο κεφάλαιο τις διαδικασίες παραγωγής πολιτισμού και πληροφορίας. Απ’ αυτή τη σκοπιά, η ομότιμη παραγωγή πλεονεκτεί σε αυτό που ονομάζω «πληροφοριακό κόστος ευκαιρίας». Δηλαδή χάνονται λιγότερες πληροφορίες σχετικά με το ποιο είναι το πλέον κατάλληλο πρόσωπο για μια δεδομένη δουλειά συγκριτικά με τους άλλους δύο τρόπους οργάνωσης. Δεύτερον, υπάρχει σημαντικά μεγαλύτερη αύξηση της απόδοσης με το να επιτρέπει σε πολύ μεγαλύτερα σύνολα συνεργατών να αλληλεπιδρούν με πολύ μεγάλα σύνολα πληροφοριακών πόρων για την αναζήτηση νέων έργων και συνεργατικών εγχειρημάτων. Καταργώντας την ιδιοκτησία και τις συμβάσεις, σαν βασικές αρχές οργάνωσης της συνεργασίας μειώνονται σημαντικά τα κόστη διεξαγωγής της διαδικασίας που επιτρέπει στα μεγάλα σύνολα υποψηφίων συνεργατών, να ανασκοπήσουν και να επιλέξουν με ποιους πόρους θα εργαστούν, για ποια έργα και με ποιους συνεργάτες. Αυτό οδηγεί σε κέρδος κατανομής, που αυξάνεται περισσότερο από αναλογικά, με την αύξηση του αριθμού των ατόμων και των πόρων που που αποτελούν μέρος του συστήματος. Το άρθρο καταλήγει με μια επισκόπηση για το πως τα μοντέλα αυτά χρησιμοποιούν μια ποικιλία τεχνολογικών και κοινωνικών στρατηγικών να ξεπεράσουν τα προβλήματα της συλλογικής δράσης που συνήθως επιλύονται στα ιεραρχικά-διαχειριστικά και βασισμένα στην αγορά συστήματα με την ιδιοκτησία και τα συμβόλαια.

Τα μέσα παραγωγής και η ομότιμη προοπτική

Posted: May 19th, 2008, 6:44am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Ο Taylor ήταν αυτός που ανέπτυξε το βασικό υπόβαθρο για την επιστημονική διαχείριση ή αλλιώς το επιστημονικό μάνατζμεντ της παραγωγής κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες του 19^ουαιώνα και κατά τις αρχές του 20^ου αιώνα. Ο Taylor είχε εντοπίσει ότι οι εργάτες εκείνη την εποχή είχαν την πλήρη εποπτεία κάποιων μέσων παραγωγής (π.χ. εργαλεία) και αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι εργάτες να ελέγχουν τους ρυθμούς παραγωγής. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, όπως παρατηρεί η Narotzky, ήταν πιο εύκολο για τους εργάτες να αντιταχθούν στα συμφέροντα των ιδιοκτητών και διευθυντών. Έτσι αυτό που προσπάθησε να πετύχει το επιστημονικό μάνατζεμεντ ήταν να αφαιρέσει από τους εργάτες τη γνώση (μεταφέροντάς την στα διοικητικά στελέχη) μετατρέποντάς τους απλά σε εργατικά χέρια: σε άλλη μία μορφή ενέργειας στο όνομα της αύξησης της παραγωγικότητας.

Η βιβλιογραφία και η καθημερινή εμπειρία της πράξης έχουν τονίσει την ανάγκη και τη σημασία της αυτοδιαχείρισης της παραγωγικής διαδικασίας από τους εργαζομένους, καθώς και της κατανομής των μέσων παραγωγής. Στη μη υλική παραγωγή η ομότιμη διακυβέρνηση (δηλαδή ο τρόπος διαχείρισης που εφαρμόζεται στα ομότιμα εγχειρημάτα) προσφέρει περισσότερη κοινωνική ευχαρίστηση, είναι πιο παραγωγική και κατανέμει πιο αποτελεσματικά τα μέσα παραγωγής (διαδίκτυο, κώδικας, γνώση, τέχνη κ.α.). Στον άφθονο κόσμο της πληροφορίας, στην ομότιμη παραγωγή τα μέσα παραγωγής κατανέμονται μέσω της κοινωνικής διαδικασίας της συνεργασίας, φέρνοντας τους ανθρώπους πιο κοντά. Έτσι σε αντίθεση με την ιεραρχική, μη εθελοντική μορφή παραγωγής της οικονομίας της αγοράς (ή «ελεύθερης οικονομίας»), η ομότιμη μορφή δεν αποξενώνει τους ανθρώπους, καθώς το προϊόν δεν αποκόβεται από τους παραγωγούς του, ενώ μέσα από την ομότιμη οργάνωση της παραγωγής οι άνθρωποι ανακαλύπτουν τις σκεπασμένες, από τον μανδύα του ανταγωνισμού, έννοιες της αλληλεγγύης και συνεργασίας. Επίσης στην ομότιμη εποχή αναδύεται ο produser (παραγωγός/χρήστης) , όπως τον περιγράφει ο Bruns, ο οποίος δηλώνει την αλλαγή στην αλυσίδα παραγωγής της πληροφορίας.

Ωστόσο στην υλική παραγωγή τα μέσα παραγωγής συναντώνται σε σπάνη. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να υπάρξει μια κατανομή τέτοια ώστε να δίνει την ευκαιρία σε αυτούς που συμμετέχουν στην παραγωγή να δρουν όσο το δυνατόν πιο ελεύθερα και ανεξάρτητα. Η ομότιμη προοπτική μπορεί να δημιουργήσει πιο διανεμημένη πρόσβαση στα μέσα παραγωγής όπως είναι η ενέργεια (δείτε για παράδειγμα τα εγχειρήματα distributed generation και microgrids) ή το χρήμα (δείτε προσπάθειες σαν το Kiva, το Prosper ή το Zopa). Πιστεύω ότι ένας πλουραλισμός στους τρόπους οικονομικής οργάνωσης και παραγωγής μπορεί να αποτελέσει το ομαλό μονοπάτι προς μια νέα μορφή κοινωνικής οργάνωσης. Κατ’ αυτό τον τρόπο οι άνθρωποι θα έχουν την ευκαιρία να πειραματιστούν με διάφορους τρόπους παραγωγής και να δουν στη πράξη ποια μοντέλα είναι τα πλέον κατάλληλα για να έναν πιο δίκαιο πολιτισμό.

Τέλος το Ρεπορτάζ χωρίς Σύνορα από την ΕΡΤ

Posted: May 12th, 2008, 1:30pm PDT by Βασίλης Κωστάκης

Αν και το θέμα δεν σχετίζεται με την ομότιμη θεωρία (αλλά σχετίζεται κατά ένα τρόπο με την επικείμενη καμπάνια για την απελευθέρωση του αρχείου της ΕΡΤ και το μέλλον της κρατικής περιουσίας), νομίζω ότι είναι ενδιαφέρον για όσους δεν γνωρίζουν να μάθουν τους λόγους της απομάκρυνσης του Σ. Κούλογλου από την ΕΡΤ.

Email από το Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα:

Με επίσημο δελτίο τύπου που εξέδωσε η ΕΡΤ σήμερα, Δευτέρα 12-5, ανακοινώνει τη λήξη της συνεργασίας της με την εκπομπή. Αναλυτικά η ΕΡΤ αναφέρει: «Έπειτα από συνάντηση του Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου της ΕΡΤ κ. Χρήστου Παναγόπουλου και του Γενικού Διευθυντή Τηλεόρασης, κ. Δημητρίου Γόντικα με τον δημοσιογράφο κ. Στέλιο Κούλογλου, ανακοινώθηκε στον κ. Κούλογλου ότι δεν θα συνεχιστούν στην επόμενη τηλεοπτική σεζόν οι εκπομπές “Θεματική Βραδιά” και “Ρεπορτάζ χωρίς Σύνορα”. Η ΕΡΤ ευχαριστεί τον κ. Κούλογλου για τη συνεργασία του.»
Στη συνάντηση ο κ. Παναγόπουλος είπε στον κ. Κούλογλου ότι η συνεργασία με την εκπομπή δε θα συνεχιστεί επειδή απλά… «δεν του αρέσει».

Το παρασκήνιο της ανακοίνωσης αυτής εξηγεί καλύτερα η επιστολή που προηγήθηκε και εστάλη από τον Στέλιο Κούλογλου προς το γενικό διευθυντή της ΕΡΤ:

ΠΡΟΣ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ- ΕΡΤ

Kύριε Γόντικα,

Εδώ και ένα μήνα περίπου μάταια προσπαθώ να εξασφαλίσω μια επιστολή από την ΕΡΤ, ώστε να βγάλω δημοσιογραφική βίζα για την Κίνα. Μόλις χθες με ειδοποιήσατε μέσω του κ. Αναστασόπουλου ότι η διοίκηση δεν θέλει να προβάλω εκπομπή για την Κίνα. Για το ντοκιμαντέρ «Από τον Μάο στους Ολυμπιακούς Αγώνες» έχουν γίνει ήδη όλες οι προετοιμασίες (εισιτήρια, διαμονή και εταιρεία παραγωγής στο Πεκίνο), έχει συλλεχθεί αρχειακό υλικό καθώς έχουν γίνει ήδη συνεντεύξεις, όπως με την βιογράφο του Μάο. Αδυνατώ να πιστέψω ότι υπάρχουν «πολιτικοί λόγοι» για την άρνηση σας, θέλω να ελπίζω ότι πρόκειται για παρεξήγηση και σας ζητάω να με διευκολύνετε, γιατί χωρίς δημοσιογραφική βίζα η έρευνα στην Κίνα γίνεται δυσκολότερη.

Εν τω μεταξύ από διάφορες πηγές μέσα στην ΕΡΤ μαθαίνω ότι η εταιρεία δεν θα ανανεώσει την συνεργασία μαζί μου για την ερχόμενη τηλεοπτική χρονιά. Αυτό μου προκαλεί έκπληξη καθώς είναι γενικώς αποδεκτό ότι και οι δύο εκπομπές που παρουσιάζω δεν υστερούν σε ποιότητα των υπόλοιπων του σταθμού. Από οικονομικής πλευράς είναι αποδοτικές λόγω των πολλών διαφημίσεων (έφτασα να έχω φέτος 16 λεπτά διαφημιστικά σποτ μέσα σε μια ώρα), ενώ και από πλευράς θεαματικότητας (5% Μέσος όρος το Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα και 4.1% η Θεματική Βραδιά, φέτος) ξεπερνούν κατά πολύ το μέσο όρο της ΕΤ-1.

Ως αιτία για τη διακοπή της συνεργασίας αναφέρεται το περιεχόμενο των εκπομπών μου και ειδικότερα το γεγονός ότι προγραμμάτισα την προβολή της έρευνας για την γενιά των 700 ευρώ και την ακρίβεια, παρότι η διοίκηση μου ζήτησε να την ματαιώσω. Επειδή σε εκπομπές όπως αυτές που παρουσιάζω ο προγραμματισμός (ταξίδια, ντοκιμαντέρ κλπ) ξεκινάει από τον Ιούνιο θα ήθελα να με ενημερώσετε το συντομότερο δυνατόν αν θα συνεχισθεί ή όχι η συνεργασία μας.

9-5-2008
Μετά τιμής,
Στέλιος Κούλογλου.

Πρώτη παρουσίαση του «Τήλαφος»

Posted: May 12th, 2008, 4:57am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Η δημόσια πληροφορία ανήκει στον πολίτη. Όπως και τα δάση. Αυτά είναι μερικά μόνο από τα μηνύματα που θέλει να περάσει η εξαιρετική προσπάθεια που γίνεται μέσω της πλατφόρμας Τήλαφος (το Τήλαφος-ιστολόγιο και το Τήλαφος-αναδασωτέα). Όπως αναφέρεται στις παραπάνω ιστοσελίδες, ο Τήλαφος είναι «ένα πείραμα διαδικτυακής συλλογικότητας που προσπαθεί να αναπληρώσει το κενό που αφήνει η πολιτεία στον τομέα της παροχής πρωτογενών ηλεκτρονικών δεδομένων σε θέματα αναδάσωσης. Τα δεδομένα που αναρτώνται εδώ, έχουν καταχωρισθεί από πολίτες που ενδιαφέρονται για τη δημόσια πληροφορία και τα δάση, και διατίθενται ελεύθερα για οποιαδήποτε χρήση (public domain), με μόνη (ηθική) υποχρέωση την αναφορά της πηγής τους….Πιστεύοντας ότι καμία αλλαγή δεν συμβαίνει από τη μία μέρα στην άλλη, αλλά χτίζεται αργόσυρτα και επίπονα, προσπαθούμε να συγκεντρώνουμε και να δημοσιεύουμε γεωγραφικά σημασμένες πληροφορίες για προβλήματα που απασχολούν τους πολίτες, αρχίζοντας απ’ τα καμένα αυτού του καλοκαιριού». Ο dzach στο μανιφέστο του εγχειρήματος γράφει ότι «ο Τήλαφος θέλει να είναι ένα διαδικτυακό σημείο συγκέντρωσης και διάθεσης μεθόδων και δεδομένων, όχι ένα ιστολόγιο έκφρασης περιβαλλοντολογικών ανησυχιών ή οικολογικών προτάσεων, για τα οποία υπάρχουν άλλοι πολύ πιο ειδικοί. Η τεχνολογία των ιστολογίων (blog) επιτρέπει την αμφίδρομη επικοινωνία, διευκολύνοντας τη συμμετοχή, την κυκλοφορία προτάσεων και την οργάνωση δράσεων για τα τεχνικά θέματα που πραγματεύεται. Προφανώς μια τέτοια προσπάθεια δεν θα έχει το ίδιο (ή καν) νόημα αν η ίδια η πολιτεία αναλάβει τη συστηματική συλλογή και την ελεύθερη διάθεση τέτοιων δεδομένων στο διαδίκτυο».

Κατά τη γνώμη μου το εγχείρημα αυτό είναι κάτι πολύ παραπάνω από μια προσπάθεια υποκατάστασης του ρόλου της (ανύπαρκτης στο συγκεκριμένο θέμα) πολιτείας. Σίγουρα είναι ένα ιστολογίο έκφρασης και υλοποίησης προτάσεων, βαδίζοντας στη περίφημη 11^η θέση του Μαρξ για τον Φόϋερμπαχ: «Οι φιλόσοφοι απλά ερμήνευσαν τον κόσμο, με διάφορους τρόπους˙ το ζήτημα όμως είναι να τον αλλάξουμε». Το πείραμα Τήλαφος δείχνει ότι όταν τα μέσα παραγωγής και οι πόροι κατανέμονται στους ανθρώπους, τότε μπορούμε να πετύχουμε πολλά. Με σχετικά απλά διαδικτυακά και τεχνολογικά εργαλεία μια ιδιωτική πρωτοβουλία, βασισμένη στη συλλογική προσφορά, δείχνει να έχει καταφέρει σημαντικά πράγματα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η πολιτεία οφείλει να συνειδητοποιήσει τη δυναμική του πλήθους και να προχωρήσει σε διανομή των μέσων παραγωγής (τεχνολογίες, γνώση, δεδομένα κτλ) προς την ενίσχυση της κοινωνικής καινοτομίας, δημιουργίας και παραγωγής. Σ’ αυτό το post επιχείρησα να κάνω μια σύντομη παρουσίαση του Τήλαφου. Σίγουρα θα επανέλθουμε στο μέλλον με πιο αναλυτικές αναφορές.

Tο P2P σ’ ένα καρυδότσουφλο

Posted: May 7th, 2008, 4:08am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Tο P2P σ’ ένα καρυδότσουφλο (από τον Mauro Bieg) είναι ένας εξαιρετικά γρήγορος και εύκολος τρόπος να ανακαλύψετε τις βασικές ιδέες της ομότιμης θεωρίας στο λεπτό. Δείτε το στην κεντρική wiki σελίδα.

Προς μια εναλλακτική οικονομία;

Posted: May 6th, 2008, 11:07am PDT by Βασίλης Κωστάκης

——————

Τον Ιούνιο του 2004, το έγκριτο περιοδικό Economist δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο “Πέρα από τον Καπιταλισμό” επισημαίνοντας την οικονομική δυναμική του μοντέλου παραγωγής ελεύθερου λογισμικού και την δυνατότητά του να επεκταθεί και σε άλλους κλάδους ακόμα και της υλικής παραγωγής.

Το μοντέλο παραγωγής του ΕΛ/ΛΑΚ έχει γίνει αντικείμενο εντατικής επιστημονικής ανάλυσης τα τελευταία χρόνια, και μαζί η κοινωνική τυπολογία των πρωτοπόρων δημιουργών του των “χάκερ”. Πολλοί ακαδημαϊκοί όπως ο Yochai Benkler διακρίνουν σ’ αυτό την ανάδυση ενός νέου τρόπου παραγωγής με πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά από την οικονομία της αγοράς.

Τα κύρια χαρακτηριστικά του είναι ότι:

- παράγεί αξία χρήσης μέσω της ελεύθερης συνεργασίας παραγωγών που έχουν πρόσβαση σε κατανεμημένο κεφάλαιο (”ομότιμη παραγωγή”), ένας «τρίτος τρόπος παραγωγής» διαφορετικός από την παραγωγή με σκοπό το κέρδος, ή τη δημόσια παραγωγή από τις επιχειρήσεις κρατικής ιδιοκτησίας. Το προϊόν του δεν έχει ανταλλακτική αξία για την αγορά, αλλά αξία χρήσης για μια κοινότητα χρηστών.

- διευθύνεται από την ίδια την κοινότητα των παραγωγών και όχι από την αγορά ή την εταιρική ιεραρχία (ομότιμη διακυβέρνηση), μια «τρίτη μορφή διακυβέρνησης».

- κατασκευάζει αξία χρήσης, ελεύθερα προσπελάσιμη σε παγκόσμια κλίμακα, μέσω νέων καθεστώτων κοινής ιδιοκτησίας. Αυτός είναι ο τρόπος διανομής τους ή «ομότιμη μορφή ιδιοκτησίας»: μια «τρίτη μορφή ιδιοκτησίας», διαφορετική από την ατομική ή τη δημόσια (κρατική) μορφή ιδιοκτησίας.

Στον καπιταλισμό τα υλικά αγαθά παράγονται τυπικά: 1) από ανθρώπους που εργάζονται για ένα μισθό 2) για άλλους που κατέχουν τα μέσα παραγωγής 3) με σκοπό την δημιουργία κέρδους 4) μέσω της πώλησης του προϊόντος. Ο συντονισμός μεταξύ παραγωγών είναι έμμεσος, μέσω της αγοράς, με τη χρήση του χρήματος σαν μηχανισμό προειδοποίησης

Αντίθετα στην παραγωγή ελεύθερου λογισμικού και άλλων ελεύθερων αγαθών μη υλικά αγαθά μπορούν να παραχθούν από ανθρώπους: 1) που δουλεύουν επειδή το επιλέγουν 2) χρησιμοποιώντας τα δικά τους μέσα παραγωγής 3) με σκοπό να δημιουργήσουν κάτι χρήσιμο και ευχάριστο 4) που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο καθένας.

“Η ομότιμη παραγωγή εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την αγορά γιατί η ομότιμη παραγωγή παράγει αξία χρήσης κυρίως δια της άϋλης παραγωγής, χωρίς να προσφέρει άμεσα εισόδημα στους παραγωγούς. Οι συμμετέχοντες δεν μπορούν να επιβιώσουν με την ομότιμη παραγωγή, παρά το ότι αποκομίζουν από αυτή νόημα και αξία και παρά το ότι μπορεί να υπερέχει ανταγωνιστικά με όρους αποτελεσματικότητας και παραγωγικότητας, σε σχέση με τις βασισμένες στην αγορά και με σκοπό το κέρδος εναλλακτικές. Έτσι, η ομότιμη παραγωγή καλύπτει μόνο ένα τομέα της παραγωγής, ενώ η αγορά σχεδόν όλους τους τομείς … Μόνο η ανεξαρτησία από την εργασία και την δομή της μισθωτής εργασίας μπορεί να εγγυηθεί ότι οι ομότιμοι παραγωγοί μπορούν να συνεχίσουν να δημιουργούν αυτή την σφαίρα υψηλής παραγωγικότητας αξίας χρήσης…”.

Σήμερα, η ομότιμη παραγωγή στηρίζεται οικονομικά εν μέρει σε μια πρωτοποριακή επιχειρηματική οικολογία που αξιοποιεί τα προϊόντα που παράγουν οι συνεργαζόμενοι παραγωγοί. Ένας τρόπος ανάμεσα στους άλλους, για την ευρεία και μαζική διεύρυνση στην κοινωνία της σφαίρας αυτής της νέας μορφής παραγωγής, μπορεί να είναι η θέσπιση του καθολικού βασικού εισοδήματος.

Τα επόμενα χρόνια, οι δύο οικονομίες θα συνυπάρχουν γεννώντας αντιθέσεις και συγκρούσεις αλλά και συμπληρώνοντας η μία την άλλη. Οι νέες συγκρούσεις είναι ορατές τόσο στον κόσμο του επιχειρείν όσο και στον κόσμο της πολιτικής, μια και τα Ελληνικά πολιτικά κόμματα λαμβάνουν de facto θέση με τις πολιτικές τους αποφάσεις και τα μοντέλα ανάπτυξης της οικονομίας που υιοθετούν.

To 2001 η Microsoft, μέσω του CEO της Steve Ballmer χαρακτήρισε το Linux “καρκίνωμα”, σηματοδοτώντας τις πολιτικές και οικονομικές αντιθέσεις που αναπτύσσονται στην εποχή της κοινωνίας της πληροφορίας. Σήμερα προσπαθεί να ανταγωνιστεί το πρόγραμμα “ένα laptop για κάθε παιδί” αναπτύσσοντας ένα ανταγωνιστικό, ακριβότερο προϊόν, που χρησιμοποιεί τον “μυστικό” και ιδιόκτητο κώδικα του λειτουργικού συστήματος της εταιρείας. Πρόσφατα, ο υπουργός οικονομίας κ. Αλογοσκούφης κύρωσε στη Βουλή συμφωνία συνεργασίας του Ελληνικού δημοσίου με την Microsoft, παρά την σύσσωμη αντίθεση της αντιπολίτευσης. Ακόμα, εδώ και λίγο καιρό, υπαναχωρεί από την προμήθεια του μαθητικού υπολογιστή OLPC που χρησιμοποιεί Linux και ανοίγει τον δρόμο για την αγορά του μαθητικού υπολογιστή της Microsoft.

Αναφορές

1. Michel Bauwens: “Η πολιτική οικονομία της ομότιμης παραγωγής”
2. Graham Seaman: “Οι δύο οικονομίες”

Σύντομη περίληψη του “Χάκερς και Εργατική Πάλη”

Posted: April 24th, 2008, 3:55am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Πρόσφατα λάβαμε από τον φίλο Γιώργο Δαφέρμο ένα προσχέδιο του άρθρου «Χάκερς και Εργατική Πάλη» το οποίο συνυπογράφει με τον Johan Söderberg. Το άρθρο αυτό προτείνει ότι το κίνημα των χάκερς αποτελεί συνέχεια του εργατικού αγώνα. Οι συγγραφείς δεν περιορίζονται στην αντίληψη των χάκερς ως αυτούς που προκαλούν βλάβες στους υπολογιστές των εργοδοτών, σε αντιστοιχία με τους βιομηχανικούς εργάτες που καταστρέφουν τα μηχανήματα κατά τη διάρκεια εργασιακών διαμαχών. Οι Δαφέρμος και Söderberg επικεντρώνονται στη μελέτη των χάκερς που συμμετέχουν στο κίνημα του ΕΛ/ΛΑΚ, όπου υπάρχει ένα ρήγμα ανάμεσα στο πράττειν και τη μισθωτή εργασία. Σε αντίθεση με τις απόψεις των θιασωτών του ανοικτού κώδικα και πολλών οικονομολόγων, το άρθρο προτείνει ότι οι άνθρωποι, στην προσπάθειά τους να διαφύγουν της αλλοτριωμένης ύπαρξης (συνέπεια της καπιταλιστικής οργάνωσης της εργασίας), έχουν επινοήσει ένα εναλλακτικό μοντέλο εργασιακής οργάνωσης, θεμελιωμένο στην κοινοκτημοσύνη των μέσων παραγωγής, στην εθελοντική συμμετοχή και στην αξία της αυτό-έκφρασης. Καθώς η κοινότητα των χάκερς δραστηριοποιείται σε μια κεφαλαιοκρατική εποχή, η εκμετάλλευση του ελεύθερου περιεχομένου της παραγωγής τους από τις κερδοσκοπικές επιχειρήσεις δε θα μπορούσε να είναι απούσα. Οι συγγραφείς ισχυρίζονται ότι «έτσι οι επιχειρήσεις μπορούν να χαμηλώσουν το κόστος της ενδοεπιχειρησιακής ανάπτυξης προϊόντος και να ασκήσουν μια πτωτική πίεση στους μισθούς και στις εργασιακές συνθήκες στον τομέα υπολογιστών». Στη συνέχεια υπάρχει μια μελέτη του κινήματος των χάκερς κάτω από ένα μαρξιστικό πρίσμα «κοινωνικής υπεραξίας» και «εξομοίωσης της κοινωνικής υπεραξίας».

Η ιστορία θα κρίνει αν το κίνημα του ΕΛ/ΛΑΚ αποτελεί πρόκληση για το κεφάλαιο ή απειλή για την σημερινή καπιταλιστική οργάνωση της εργασίας.

«Το τέλος της ιστορίας» πάντως, σίγουρα δεν είχε υπολογίσει το κίνημα των χάκερς.

Wikipedia και Αλήθεια

Posted: April 24th, 2008, 12:29am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Enclosure: [download]

Το ντοκιμαντέρ wikipedia’s waarheid είναι μια ολλανδική παραγωγή σχετικά με το κίνημα της wikipedia και γενικότερα τον κόσμο του web 2.0. Παρόλο που τα λίγα πρώτα λεπτά είναι στην ολλανδική γλώσσα, το υπόλοιπο βίντεο είναι στα αγγλικά και σας προτείνουμε να το παρακολουθήσετε. Το ντοκιμαντέρ περιέχει συνεντεύξεις των ιδρυτών της wikipedia, του γκουρού του διαδικτύου Tim O’ Really, του συγγραφέα του the Cult of the Amateur που υποστηρίζει ότι το διαδίκτυο καταστρέφει τον πολιτισμό και άλλων πολλών.

Εκδήλωση OLPC

Posted: April 17th, 2008, 1:19am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Email από τον Π. Χατζόπουλο, υπεύθυνο σύνταξης του περιοδικού Republic :

Η Ένωση Αφρικανών Γυναικών και το ηλεκτρονικό περιοδικό Re-public σας προσκαλούν σε ένα απόγευμα παιχνιδιού και πειραματισμού με το φορητό υπολογιστή OLPC XO-1.

Τα παιδιά θα μπορούν να ζωγραφίσουν, να δημιουργήσουν τα δικά τους παιχνίδια, τους δικούς τους ήχους, να γυρίσουν τα δικά τους βίντεο, ή να αποφασίσουν τα ίδια για το τι θέλουν να κάνουν
6 φορητοί υπολογιστές X0-1 θα είναι εκεί για να διεγείρουν την δημιουργικότητα των παιδιών

Φόρουμ Μεταναστών

Φερρών 18, πλατεία Βικτωρίας

Σάββατο 19 Απριλίου 2008

στις 17.30

Η εκδήλωση θα κινηματογραφηθεί για να υποστηρίξει μια πρόταση χρηματοδότησης για την δωρεάν διανομή φορητών υπολογιστών ΧΟ-1 σε παιδιά μεταναστών.
Περισσότερες πληροφορίες στο [www.re-public.gr] , στα τηλέφωνα 6944841859, 6974040448, 6938387351 και στο e-mail phatzopoulos AT gmail.com

Τα πέντε (συν ένα) πιο συζητημένα άρθρα

Posted: April 10th, 2008, 11:42pm PDT by Βασίλης Κωστάκης

Παρακάτω παρατίθενται πέντε (συν ένα) από τα 40 άρθρα που δημοσιεύτηκαν στο ιστολόγιό μας από τον Σεπτέμβρη που αρχίσαμε τη λειτουργία μας. Πρόκειται για εκείνα τα άρθρα που προκάλεσαν τις περισσότερες συζητήσεις και προβληματισμούς…Ελπίζουμε μέσα στον Απρίλη να αρχίσει επιτέλους επίσημα η καμπάνια για την απελευθέρωση των αρχείων της ΕΡΤ που είχαμε προαναγγείλει από το χειμώνα. Επίσης σύντομα θα λάβετε το επόμενο newsletter το οποίο θα περιλαμβάνει και εξωτερικούς συνδέσμους (δηλαδή πέρα των sites της P2P foundation) σχετικά με το ομότιμο κίνημα.

1_Κρατική VS ομότιμης ιδιοκτησίας: η περίπτωση του ψηφιακού αρχείου της ΕΡΤ

2_Κοιτάζοντας τ’ αστέρια

3_Το Lego και η Babushka

4_Είναι το P2P αριστερά ή δεξιά;

5_ Μέρος Δεύτερο: Γιατί το ελεύθερο λογισμικό, το ομότιμο κίνημα και το «ήθος» που προάγουν αποτελούν μια ιστορική ευκαιρία; (+το πρώτο μέρος)

Και φυσικά το “εκτός συναγωνισμού” κείμενο θέσεων για το αρχείο της ΕΡΤ.

Το ψηφιακό “θαύμα” των Τρικάλων

Posted: April 2nd, 2008, 6:34am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Αναδημοσίευση από Καθημερινή (Λίζα Γιαννάρου):

“Σύντομο κουίζ. Ποια είναι η ευρωπαϊκή πόλη που παρέχει σε όλους τους πολίτες και τους επισκέπτες της δωρεάν ασύρματο Ιντερνετ, που δίνει τη δυνατότητα στους δημότες να επιλέγουν τα θέματα που θα συζητηθούν στο δημοτικό συμβούλιο και να συμμετέχουν online στις συνεδριάσεις του, που παρέχει υπηρεσίες τηλεπρόνοιας και εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης παραπόνων, στο πλαίσιο του οποίου οι πολίτες ενημερώνονται άμεσα για τον χρόνο διεκπεραίωσης των αιτημάτων τους; Η απάντηση δεν βρίσκεται πολύ… βόρεια. Μόνο μέχρι τα Τρίκαλα. Η θεσσαλική πόλη κατέχει επάξια τα σκήπτρα της πρώτης ψηφιακής πόλης της χώρας μας -ωστόσο ακόμη κι αυτός ο τίτλος την αδικεί. Μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ε.Ε. στην ευρυζωνικότητα, την παροχή ηλεκτρονικών υπηρεσιών στους πολίτες, με μόνο το 9,1% των δήμων να διαθέτουν τις ανάλογες υποδομές. Υπό αυτό το πρίσμα, το επίτευγμα των Τρικάλων μοιάζει περισσότερο με «μικρό θαύμα». Και οφείλεται εν πολλοίς στο «ψηφιακό» όραμα του κ. Μιχάλη Ταμήλου, που διανύει τη δεύτερη τετραετία του στο τιμόνι του δήμου.Η εφαρμογή νέων τεχνολογιών από τον Δήμο Τρικκαίων έχει ξεκινήσει εδώ και τέσσερα χρόνια, μα είχε προηγηθεί αρκετή «αθόρυβη» δουλειά. «Επισκεφθήκαμε πολλές πόλεις του εξωτερικού -Σουηδία, Αυστρία, Δανία- και είδαμε πώς λειτουργούν», λέει ο κ. Ταμήλος στην «Κ». «Στη συνέχεια δημιουργήσαμε μια ειδική ομάδα… ψηφιακής δράσης. Κάναμε αρκετά, αλλά τα… καλύτερα έρχονται!»

Ιδού τι συμβαίνει σήμερα στα «e-Trikala»:

– Από το 2005 λειτουργεί δημοτικό ασύρματο δίκτυο Ιντερνετ, που καλύπτει το σύνολο της πόλης. Εξυπηρετούνται 6.000 νοικοκυριά από 14 κόμβους.

– Ολες οι υπηρεσίες της πόλης είναι συνδεδεμένες μέσω ενός υπερσύγχρονου δικτύου οπτικών ινών (μήκους 28,5 χλμ.). Σε αντίθεση με τα… καλώδια, οι οπτικές ίνες «σηκώνουν» πολύ μεγαλύτερες ταχύτητες και ασύγκριτα μεγαλύτερο όγκο δεδομένων. «Εχουμε ήδη “ανάψει” το σύστημα και ετοιμαζόμαστε να εκμεταλλευτούμε όλες τις δυνατότητες που μας παρέχει», εξηγεί ο κ. Ταμήλος.

– Σε πλήρη ανάπτυξη βρίσκεται το διυπηρεσιακό πρόγραμμα «Δημοσθένης», που στόχο έχει την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών όσον αφορά σε λειτουργικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν. «Μέσω ειδικής τηλεφωνικής γραμμής ή μέσω Ιντερνετ, ο κόσμος αναφέρει τυχόν παράπονα. Αυτομάτως το μήνυμα στέλνεται στην κατάλληλη υπηρεσία, η οποία ενημερώνει τον πολίτη για το πότε ακριβώς θα λυθεί το πρόβλημα. Αυτό αφενός καταργεί το ρουσφέτι, αλλά διευκολύνει και τις υπηρεσίες. Ηδη το 75% των αιτημάτων διεκπεραιώνεται εντός 48 ωρών».

– Στα Τρίκαλα λειτουργεί επίσης σύστημα «ευφυών μεταφορών», που περιλαμβάνει ενημέρωση στις στάσεις για τον χρόνο έλευσης των ΜΜΜ. Παράλληλα, λειτουργεί και σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης με χρήση κινητού, βάσει μελέτης του ΕΜΠ.

– Τηλεπρόνοια. Δώδεκα καρδιοπαθείς 4ου σταδίου έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούνται εξ αποστάσεως από γιατρούς με τη μέθοδο της τηλεϊατρικής.

– Το σύστημα διακυβέρνησης στον Δήμο Τρικκαίων είναι η… ηλεκτρονική δημοκρατία. Μέσω ειδικής ιστοσελίδας, οι πολίτες ψηφίζουν για τα θέματα της ατζέντας του δημοτικού συμβουλίου και έχουν τη δυνατότητα επέμβασης στις συνεδριάσεις του.

Κάπως έτσι, τα Τρίκαλα νίκησαν κατά κράτος τη βασική αντίπαλό τους Μάλτα στη διεκδίκηση της διοργάνωσης του Παγκόσμιου Συνεδρίου Ευρυζωνικών Πόλεων τον ερχόμενο Οκτώβριο… «Το στοίχημα τώρα είναι να πετάξουμε τα χαρτιά απ’ τα γραφεία μας. Ηρθε η ώρα για τα ηλεκτρονικά έγγραφα!», καταλήγει ο δήμαρχος.”

Pin Project

Posted: April 2nd, 2008, 5:50am PDT by Βασίλης Κωστάκης

Από το newsletter του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης:

“Το Pin Project είναι μια πρωτοβουλία της ομάδας MSFREE που στοχεύει στη δραστηριοποίηση των πολιτών και την ενθάρρυνση της ενεργούς συμμετοχής τους στην επίλυση ενός σημαντικού προβλήματος της καθημερινότητας: αυτό των κακοτεχνιών και των προβλημάτων που εντοπίζονται στο οδικό δίκτυο της Ελλάδας. Αξιοποιώντας τα εργαλεία που προσφέρει η νέα τεχνολογία, το PIN Porject δίνει την ευκαιρία στους πολίτες να επισημαίνουν τα κακώς κείμενα του οδικού δικτύου (λακκούβες, έλλειψη σήμανσης, επικίνδυνα σημεία κ.λπ.), ενημερώνοντας τους συμπολίτες τους αλλά και παρακινώντας τις αρμόδιες υπηρεσίες.”

Περισσότερα εδώ

Το ήθος των χάκερ ή “η εργασία σαν παιχνίδι”

Posted: March 22nd, 2008, 4:26pm PDT by Γιώργος Παπανικολάου

Πρόκειται για την μετάφραση ενός αποσπάσματος του βιβλίου του Michel Bauwens “P2P and Human evolution: Peer to Peer as the premise of anew mode of civilization“. Παρατίθεται σαν εισαγωγικό κείμενο για μια σειρά από posts που θα πραγματευθούν την εργασία και την οργάνωσή της στην καπιταλιστική και μετακαπιταλιστική κοινωνία
————————————————————————-
Στην παράγραφο 3.2 θα επιχειρήσουμε να δείξουμε την αντιφατική σχέση ανάμεσα στον καπιταλισμό και τις ομότιμες (p2p) διαδικασίες. Έχει ανάγκη τις ομότιμες σχέσεις για να ευδοκιμήσει αλλά ταυτόχρονα απειλείται απ’ αυτές. Μια παρόμοια αντίφαση λαμβάνει χώρα και στην σφαίρα της εργασίας. Αναφέραμε προηγουμένως με ποιο τρόπο στο βιομηχανικό “Φορντικό” μοντέλο, ο εργάτης θεωρούνταν επέκταση της μηχανής. Ένας άλλος τρόπος για να περιγράψουμε το ίδιο πράγμα είναι, ότι η νοημοσύνη βρισκόταν στην διαδικασία, αλλά ο ίδιος ο εργαζόμενος ήταν ανειδίκευτος, απαιτούνταν απ’ αυτόν να αποτελεί ένα “χαζό σώμα”, που ακολουθεί οδηγίες. Ο εργαζόμενος έπρεπε να πουλάει την την εργασία του προκειμένου να επιβιώσει, και το νόημα μπορούσε να να βρεθεί στην καθαυτή δραστηριότητα της εργασίας, σαν ένα μέσο για την επιβίωση της οικογένειας, σαν ένα τρόπο κοινωνικής ενσωμάτωσης, σαν ένα τρόπο απόκτησης ταυτότητας μέσω του κοινωνικού ρόλου του καθενός. Αλλά η εξεύρεση νοήματος στο περιεχόμενο της εργασίας καθεαυτής αποτελούσε την εξαίρεση. Στον μετα-Φορντισμό σημειώνονται σημαντικές αλλαγές και αντιστροφές. Σήμερα ο εργαζόμενος θεωρείται δεδομένο ότι πρέπει να επικοινωνεί και να συνεργάζεται, να έχει την δυνατότητα να επιλύει προβλήματα. Απαιτείται όχι μόνο να χρησιμοποιεί τη νοημοσύνη του, αλλά και να αφιερώνει το σύνολο της υποκειμενικότητάς του. Οπωσδήποτε κάτι τέτοιο αυξάνει την πιθανότητα να βρεθεί νόημα και εκπλήρωση μέσω της εργασίας, αλλά κάτι τέτοιο θα υποδείκνυε μια πολύ ρόδινη εικόνα. Στο εσωτερικό της εταιρείας το κάλεσμα για εκπλήρωση συχνά αντιφάσκει με με την κενότητα των στόχων της ίδιας της εταιρείας, ειδικά όταν η αποδοτικότητα, ο βραχυπρόθεσμος σχεδιασμός και η μοναδική προσήλωση στην κερδοφορία, καταλαμβάνουν τις κεντρικές προτεραιότητες. Οι ομότιμες διαδικασίες που χαρακτηρίζουν τις ομάδες εργασίας βρίσκονται σε ένταση με τις ιεραρχικές, φεουδαρχικού τύπου φύσης του μάνατζμεντ που βασίζεται σε μοντέλα αντικειμενικών στόχων. Το μοντέλο αυτό που βασίζεται στην “σπάνη πληροφορίας” γίνεται ολοένα και πιο αντιπαραγωγικό ακόμα και για τους όρους του ίδιου του κεφαλαίου. Η ψυχολογική πίεση και τα επίπεδα άγχους είναι πολύ υψηλά, καθώς ο εργαζόμενος έχει τώρα την πλήρη ευθύνη και εξαιρετικά υψηλούς στόχους. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι αντί να εκμεταλλεύεται το σώμα του εργαζόμενου, όπως συνέβαινε στον βιομηχανικό καπιταλισμό, τώρα εκμεταλλεύεται την ψυχή του και τα νοσήματα που συνδέονται με το άγχος έχουν αντικαταστήσει τα βιομηχανικά ατυχήματα. Αλλά δεν τελειώνει εκεί: το μοντέλο της παραγωγικότητας και ο τρόπος σκέψης της αποτελεσματικότητας έχει φύγει από το εργοστάσιο για να διαχυθεί στην κοινωνία. Δεν είναι ασυνήθιστο κάποιος να διαχειρίζεται το νοικοκυριό του και την οικογένειά του σύμφωνα με το ίδιο μοντέλο. Οι ανθρώπινες σχέσεις και οι δημιουργικές δραστηριότητες έχουν εμπορευματοποιηθεί. Καθώς η πίεση στο εσωτερικό της επιχείρησης εντείνεται με το νεοφιλελεύθερο μοντέλο του υπέρ ανταγωνισμού, η μάθηση και άλλες απαραίτητες δραστηριότητες προκειμένου να παραμείνει κανείς δημιουργικός και αποτελεσματικός στην δουλειά έχουν εξαχθεί στον προσωπικό χρόνο. Έτσι, παραδόξως, η Προτεσταντική ηθική της εργασίας έχει επιταθεί ή όπως ο Pekka Himanen θα ανέφερε στην Ηθική των Χάκερ, υπάρχει μια εξελισσόμενη “Παρασκευοποίηση της Κυριακής”. Με άλλα λόγια, οι αξίες και πρακτικές της παραγωγικής σφαίρας, της σφαίρας της εργάσιμης εβδομάδας συμπεριλαμβανομένης της Παρασκευής, οριζόμενες από την αποδοτικότητα, έχουν κυριαρχήσει στην ιδιωτική σφαίρα, τη σφαίρα του τέλους της εβδομάδας, την Κυριακή, που υποτίθεται ότι βρίσκεται έξω απ’ αυτή τη λογική.

Ταυτόχρονα, νέες υποκειμενικότητες και δια υποκειμενικότητες (τις οποίες θα συζητήσουμε αργότερα), δημιουργούν ένα αντίθετο κίνημα με τη μορφή μιας νέας εργασιακής ηθικής: της ηθικής των χάκερ. Καθώς η μαζική νοημοσύνη αυξάνει μέσω της τυπικής ή άτυπης εκπαίδευσης, και εξαιτίας των ίδιων των απαιτήσεων των νέων μορφών της άυλης εργασίας, το νόημα δεν αναζητείται στη σφαίρα της μισθωτής εργασίας, αλλά στη ζωή γενικά, και όχι αποκλειστικά μέσα από την διασκέδαση, αλλά μέσα από τη δημιουργική έκφραση, μέσα από την εργασία που όμως βρίσκεται έξω από την νομισματική σφαίρα. Περιστασιακά, και ειδικά στην περίπτωση του boom της νέας οικονομίας, οι επιχειρήσεις προσπαθούν να υιοθετήσουν τέτοιες μεθόδους, το αποκαλούμενο “Μποέμ” μοντέλο. Αυτό εξηγεί σε ένα μεγάλο βαθμό την ανάδυση της μεθόδου παραγωγής του Ανοικτού Κώδικα. Στα διάκενα του συστήματος, ανάμεσα σε δουλειές, ή στη δουλειά όταν υπάρχει κενός χρόνος, στους ακαδημαϊκούς κύκλους, ή με την υποστήριξη της κοινωνικ�