Το παρακάτω κείμενο αποτελεί απόσπασμα από το περιεχόμενο της υπό κατασκευής πλατφόρμας set it free για την απελευθέρωση του οπτικοακουστικού αρχείου της ΕΡΤ.
Η άδεια Creative Archive: ο τρόπος διάθεσης του αρχείου του BBC
Το BBC διαχειρίστηκε το ζήτημα της διάθεσης του οπτικοακουστικού του αρχείου στο Βρετανικό κοινό, αναπτύσσοντας μια παραλλαγή μη αποκλειστικής άδειας ειδικά προσαρμοσμένης για τη διάθεση ραδιοτηλεοπτικού υλικού σύμφωνα με τις ανάγκες και τους διαθέσιμους πόρους του Ηνωμένου Βασιλείου. Τον Απρίλιο του 2005 σύστησε το Creative Archive Licence Group με ιδρυτικά μέλη το BBC, το bfi, το Channel 4 και το Ανοικτό Πανεπιστήμιο, με σκοπό να διαμορφώσουν τους όρους ενός ενιαίου σχήματος αδείας που θα επέτρεπε την ελεύθερη διάθεση οπτικοακουστικού υλικού. Η άδεια αυτή ονομάστηκε Creative Archive Licence και δημιουργήθηκε ειδικά για τις ανάγκες διανομής εικόνων, ταινιών και ήχου.
Οι όροι της άδειας Creative Archive συνοπτικά
Υπάρχουν πέντε βασικοί κανόνες με τους οποίους πρέπει να συμφωνήσει όποιος προτίθεται να χρησιμοποιήσει το τηλεοπτικό υλικό που διατίθεται από τις άδειες Creative Archive. Την σύντομη παρουσίαση στα ελληνικά που ακολουθεί μπορείτε να τη βρείτε στον ιστοτόπο του οργανισμού και περισσότερα για την άδεια εδώ.
1. Μη εμπορική χρήση (Non-commercial)
Αυτό σημαίνει ότι μπορείς να χρησιμοποιήσεις το περιεχόμενο του αρχείου με τις άδειες Creative Archive, για προσωπική σου χρήση και για μη κερδοσκοπική εκπαιδευτική χρήση, όχι όμως να το πουλήσεις και να αποκτήσεις οικονομικό όφελος από το περιεχόμενο του αρχείου.
2. Παρόμοια Διανομή (Share-Alike)
Αυτό σημαίνει ότι το περιεχόμενο του αρχείου εκχωρείται σε σένα κάτω από τους όρους που καθορίζει η άδεια Creative Archive και αν επιθυμείς να το χρησιμοποιήσεις, ο,τιδήποτε δημιουργείς ή παράγεις μ’ αυτό (δηλ. παράγωγη εργασία) διέπεται από την ίδια άδεια. Είναι απλό!
3. Αναφορά (Crediting (Attribution))
Είναι δικό σας ζήτημα να σιγουρέψετε ότι γνωρίζουν όλοι αυτό που δημιουργήσατε, αλλά είναι επίσης απαραίτητο να σιγουρέψετε ότι ο καθένας που συνέβαλε σ’ ένα κομμάτι του περιεχομένου αναγνωρίζεται εξίσου. Εναπόκειται στη δημιουργικότητά σας ο τρόπος αναφοράς της συμβολής των άλλων!
4. Ούτε υπερθεματική ούτε μειωτική χρήση (No Endorsement and No derogatory use)
Το περιεχόμενο του αρχείου σας παρέχεται προκειμένου να σας επιτρέψει να το χειριστείτε δημιουργικά και όχι για καμπάνιες, πρόχειρες ρητορείες, ή για να μειώσετε άλλους! Μην το χρησιμοποιείτε για να προωθήσετε πολιτικούς, φιλανθρωπικούς ή διαφημιστικούς σκοπούς και θυμηθείτε ότι πρέπει να μεταχειρίζεστε τους άλλους και τη δουλειά τους με τον ίδιο τρόπο που θα περιμένατε και σεις να μεταχειριστούν τη δική σας… με σεβασμό!
5. UK (Ηνωμένο Βασίλειο)
Το περιεχόμενο του αρχείου διατίθεται στους χρήστες ευρυζωνικών συνδέσεων εντός του Ηνωμένου Βασιλείου για χρήση κυρίως εντός του Ηνωμένου Βασιλείου.
Πώς θα μπορούσε να διατεθεί το υλικο του οπτικοακουστικού αρχείου της ΕΡΤ;
Η πολιτική του BBC δείχνει τη γενική κατεύθυνση με την οποία πρέπει να λειτουργήσει κάθε σύγχρονος δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός την εποχή της κοινωνίας της πληροφορίας. Η πρωτοβουλία “Λευτεριά στο αρχείο της ΕΡΤ” προτείνει στο κείμενο θέσεων και αφετηρίας ανοιχτού δημόσιου διαλόγου:
“…Όλοι πρέπει να έχουν το δικαίωμα να αποθηκεύουν, να αντιγράφουν, να μετασχηματίζουν, να ξαναπαρουσιάζουν και να αναδιανέμουν αυτό το υλικό ελεύθερα χωρίς να πληρώνουν και χωρίς να υποβάλλονται σε γραφειοκρατικές διαδικασίες. Τα παράγωγα προϊόντα αυτής της δημιουργικότητας θα πρέπει να μπορούν να διατίθενται ελεύθερα με τον όρο ότι και αυτά με τη σειρά τους δεν θα αποτελούν αποκλειστική ιδιοκτησία κανενός, αλλά θα υπόκεινται στο ίδιο νομικό καθεστώς ελεύθερης χρήσης. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η καινοτομία και η συλλογική δημιουργικότητα…”
Η απόφαση που θα προκύψει τελικά, εφόσον ένας τέτοιος διάλογος καταστεί δυνατός, θα πρέπει να εξειδικεύει την άδεια λαμβάνοντας υπόψιν τις αναπτυξιακές ανάγκες της χώρας. Για παράδειγμα, η διάθεση του αρχείου μόνο στην Ελληνική επικράτεια (όπως συμβαίνει στην Creative Archive Licence) θα στερούσε από μια τουριστική χώρα σαν την Ελλάδα μια ευκαιρία για διεθνή προβολή του πολιτισμού της, ενώ η διάθεση και για εμπορικούς σκοπούς θα επέτρεπε την ανάπτυξη μιας νέας δυναμικής αγοράς με την άνθιση των μικρών ενημερωτικών και ψυχαγωγικών μέσων, συντηρούμενων ακόμα και από αυτοοργανωτικές κινήσεις πολιτών, την τοπική αυτοδιοίκηση ή και εκπαιδευτικά ιδρύματα διευρύνοντας έτσι τη δημοκρατία.
“…σε μια σύγχρονη δημοκρατία, τέτοια που η Ελλάδα ισχυρίζεται ότι είναι, οι τελικές αποφάσεις σε κρίσιμα θέματα που αφορούν όλους τους πολίτες, εμπλέκουν πολλαπλούς εταίρους με συμφέροντα, πολιτικά κόμματα και κοινωνικά κινήματα, πρέπει να λαμβάνονται μετά από ανοικτή δημόσια διαβούλευση. Μια τέτοια διαδικασία ζητάμε να ξεκινήσει σήμερα, έστω και καθυστερημένα, για να συνδιαμορφώσουμε όλοι μαζί αποφάσεις που μπορούν να σημαδέψουν μακροπρόθεσμα τις προοπτικές της κοινωνίας μας…” [βλ. κείμενο θέσεων]